БУНТ ВО ПАЛАТАТА Се подготвува ли смена на Мерц по само една година?

Германскиот канцелар Фридрих Мерц не очекува неговата позиција да биде загрозена по враќањето од летниот одмор. Сепак, зад сцената во неговата Христијанско-демократска унија (CDU) сè погласно се зборува за можно сценарио во кое канцеларот би бил заменет уште оваа есен.

„Претпоставувам дека работите малку ќе се смират до септември“, изјави Мерц минатата недела, по внатрепартиските несогласувања околу неговото справување со реконструкцијата на владата.

Но, според „Политико“, Мерц можеби го потценува незадоволството што постепено се шири во неговата партија.

Клучен момент би можеле да бидат регионалните избори во септември. На нив Алтернатива за Германија (AfD) има реална можност за првпат да ја преземе власта во една германска покраина, што би можело сериозно да ја наруши позицијата на Мерц во рамките на CDU.

Во германските политички кругови сè почесто се споменува терминот „Kanzlertausch“, односно „замена на канцелар“. Иако јавните критики најчесто доаѓаат од политичари кои беа отстранети или маргинализирани при реконструкцијата на владата, зад затворени врати расте бројот на членови на CDU кои размислуваат за можноста Мерц да биде заменет по само нешто повеќе од една година на функцијата.

Таков потег би бил исклучително невообичаен за современа Германија. Најголемата европска економија со децении важи за една од најстабилните демократии, без традиција на чести промени на лидерот во рамките на истиот политички табор. Сепак, евентуалниот изборен успех на AfD на истокот од земјата би можел да ја промени досегашната политичка динамика.

Според сценариото што се разгледува, конзервативците би можеле да се обидат да ги ограничат последиците од изборните порази преку промена на лидерот и да испратат порака дека CDU е способна за нов политички почеток.

Влогот е огромен. AfD во моментов е најпопуларната партија според дел од националните анкети, а секоја нова коалициска криза би можела дополнително да ѝ помогне на крајната десница. Во исто време, заменувањето на канцеларот далеку пред истекот на неговиот мандат би значело влегување во речиси непозната политичка територија за современа Германија.

Во повоената историја само во неколку наврати канцелар бил наследен од политичар од истиот политички табор. Тоа се случило во 1963 година, кога Конрад Аденауер се повлекол и му го отстапил местото на Лудвиг Ерхард, потоа во 1966 година по распадот на коалицијата на Ерхард и во 1974 година, кога Вили Брант поднел оставка по шпионскиот скандал.

Во актуелните шпекулации како можен наследник на Мерц најчесто се споменува Хендрик Вист, премиерот на Северна Рајна-Вестфалија.

Сценариото веќе доби значително внимание во германските медиуми. „Шпигел“ неодамна објави насловна приказна со наслов „Бунт во палатата“, дополнително засилувајќи ги шпекулациите за незадоволството во редовите на CDU.

Конзервативни политичари за „Политико“ потврдиле дека ваква дебата навистина постои. Според нив, незадоволството е поврзано со сомнежите околу државничките способности на Мерц и неговата способност да ја одржи партијата обединета доколку AfD оствари голем успех на септемвриските избори.

Анкетите покажуваат дека AfD би можела да освои убедливо мнозинство во Саксонија-Анхалт на изборите на 6 септември, да оствари значаен резултат во Мекленбург-Западна Померанија, а силен резултат се очекува и во Берлин на 20 септември.

Особена загриженост во CDU предизвикува можноста дел од политичарите на партијата во источна Германија по изборите да поддржат покраинска влада предводена од AfD. Таков развој директно би го довел во прашање долгогодишното ветување на Мерц дека CDU нема да дозволи крајната десница да влезе во владата.

Сепак, засега нема отворен бунт против канцеларот. Еден од конзервативните политичари ја оцени целата дебата како „шпекулативна“, додавајќи дека резултатите од изборите во источна Германија ќе бидат клучни за политичката иднина на Мерц.

И покрај сè погласните шпекулации, досега ниту еден висок функционер на CDU јавно не побарал негова оставка или замена. Но, во партијата која традиционално е позната по својата дисциплина, незадоволството станува сè потешко да се сокрие.

Ако AfD навистина оствари историски успех во септември, прашањето повеќе нема да биде само дали Мерц има проблем со рејтингот – туку дали неговата партија сè уште верува дека токму тој е човекот кој може да ја задржи CDU на власт.