ОСТРОВ ОД КОЈ НИКОЈ НЕ БЕГАЛ Страшната тајна на Грможур

Некогаш симбол на казна и изолација, денес Грможур е мирно катче на природа, тишина и историја што ги спојува минатото и сегашноста.

Црна Гора, иако мала по површина, изобилува со природни убавини што изгледаат речиси нереално, од високи планински врвови и живописни крајбрежја, до драматични кањони, мирни езера и историски локалитети. Во таа палета на природни богатства, посебно место зазема Скадарското Езеро, најголемото на Балканот, во чија средина се наоѓа мистериозниот остров Грможур.

Сместен во северозападниот дел од езерото, недалеку од селото Годиње во општина Бар, овој камен остров денес е обраснат со трска и дива вегетација и нема постојани жители. Но, и покрај неговата мирна денешница, Грможур со децении носи приказни за тврдина, затвор и легенди.

Скадарското Езеро, кое се протега на границата меѓу Црна Гора и Албанија, од 1983 година е национален парк и е познато по исклучителната биолошка разновидност. Островот Грможур е едно од неговите најзначајни живеалишта за птици, каде може да се забележат корморани, чапји, галеби, па дури и реткиот далматински пеликан. Поради тоа, локалното население го нарекува „Остров на змиите“, додека орнитолозите го познаваат како „Остров на птиците“.

Историјата на островот започнува во 1843 година, кога Османлиите изградиле тврдина за контрола на езерските и речните патишта што ги поврзувале Скадар, Црмница и внатрешноста на Црна Гора. По Црногорско-османлиската војна (1876–1878), Грможур бил освоен во јануари 1878 година, по што принцот Никола Петровиќ го претворил во затвор за најтешките криминалци и политички противници.

Според преданијата, на островот биле испраќани само затвореници кои не знаеле да пливаат, а истото правило наводно важело и за стражарите, што дополнително ја засилува легендата за неговата „неосвојливост“. Се раскажува и дека стражар кој би дозволил бегство морал сам да го заземе местото на затвореникот.

Затворот функционирал до почетокот на 20 век, кога по силен земјотрес во 1905 година објектите биле сериозно оштетени и системот бил напуштен. Во 1949 година, островот е прогласен за културно наследство и ставен под државна заштита.

Денес, до Грможур може да се стигне само со брод од Вирпазар, а островот е сè попопуларна дестинација за љубителите на природа и набљудување птици. Од некогашно место на казна, тој денес е тивок спој на историја и природна убавина во срцето на Скадарското Езеро.