ЧЕТИРИ ИМИЊА, ЕДНА ФУНКЦИЈА И НИЗА СУДСКИ ПОСТАПКИ Случајност или аларм за системот

Функцијата генерален секретар на Владата во изминатите петнаесетина години се поврзува со низа сериозни кривични постапки против поранешни носители. По Кирил Божиновски, Драги Рашковски и Мухамед Зекири, сега обвинение е поднесено и против Методија Димовски. Станува збор за четворица поранешни генерални секретари кои во различни периоди се соочиле со истраги, обвиненија, притвор или судски постапки.

Кирил Божиновски ја извршуваше функцијата генерален секретар на Владата од 2008 до 2017 година. Тој беше меѓу првите поранешни носители на оваа функција кои се најдоа во сериозен судир со правосудните органи. Божиновски беше опфатен во повеќе предмети на поранешното Специјално јавно обвинителство, меѓу кои и „Титаник“, поврзан со наводни изборни нерегуларности и злоупотреби. Против него беа водени и други постапки поврзани со сомневања за злоупотреба на службената положба и фиктивни вработувања. Во текот на постапките тој помина и период во притвор.

По Божиновски, функцијата ја презеде Драги Рашковски, кој подоцна се најде во центарот на предметот „Софтвери“. Случајот се однесуваше на набавки на софтверски решенија и исплати на хонорари преку Генералниот секретаријат на Владата. Рашковски во текот на постапката беше во притвор и куќен притвор. Во 2023 година првостепено беше осуден на единствена казна од осум години затвор за злоупотреба на службената положба и овластување и перење пари. Апелацискиот суд подоцна ја укина пресудата и предметот го врати на повторно судење.

Мухамед Зекири беше генерален секретар на Владата по Рашковски. Во април 2022 година против него беше отворена истрага поврзана со договори за консултантски услуги. По отворањето на истрагата, Зекири поднесе оставка од функцијата, а судот му определи притвор. Во декември 2023 година првостепено беше осуден на две години и шест месеци затвор и беше задолжен да надомести повеќе од 71 милион денари на државниот буџет. И оваа пресуда подоцна беше укината од Апелацискиот суд, кој предметот го врати на повторно судење.

На листата на поранешни генерални секретари кои се соочуваат со кривична постапка сега се најде и Методија Димовски. Основното јавно обвинителство Скопје поднесе обвинение против осум лица во предмет поврзан со АД „Државна лотарија на Република Северна Македонија“. Меѓу обвинетите е и Димовски. Осумтемина се товарат како соизвршители за злоупотреба на службената положба и овластување. Според обвинението, во текот на 2023 и 2024 година тие заеднички преземале дејствија со кои ги пречекориле своите овластувања и службени должности, со намера да ѝ нанесат штета на „Државна лотарија“. Во обвинението е наведена штета од 507.632.173 денари, односно повеќе од осум милиони евра.

Божиновски, Рашковски, Зекири и Димовски се четворица поранешни генерални секретари на Владата кои во период од околу петнаесет години се најдоа во сериозни кривични постапки. Тројца од нив – Божиновски, Рашковски и Зекири во различни периоди поминаа и низ притвор, додека против Димовски сега е поднесено обвинение.

Генералниот секретар е една од клучните административни позиции во Владата, преку која се координираат бројни владини процедури, одлуки и постапки. Но, наместо функцијата да се поврзува исклучиво со административната моќ и одговорност, последните петнаесетина години оставија и поинаква слика – повеќе нејзини поранешни носители завршија во истраги, притвор или судски процеси.

Притоа, за сите лица против кои постапките не се завршени со правосилна осудителна пресуда важи презумпцијата на невиност.