НЕБОТО ЌЕ ПОЛУДИ ВО СРЕДА Шест планети, затемнување и Персеиди во само 24 часа
Од утринско порамнување на шест планети до делумно затемнување на Сонцето и метеорски дожд – 12 август носи редок небесен спектакл.
Во среда, 12 август, љубителите на астрономијата ќе имаат можност да проследат низа ретки небесни појави во период од само 24 часа. Денот ќе започне со утринска видливост на шест планети, ќе продолжи со делумно затемнување на Сонцето, а ќе заврши со максимумот на метеорскиот дожд Персеиди во ноќта меѓу 12 и 13 август.
Според Јадранската воздухопловна асоцијација (А3), првиот дел од небесниот спектакл ќе може да се набљудува непосредно пред изгрејсонце. Шест планети ќе се најдат распоредени по еклиптиката, а најдобри услови за набљудување ќе имаат оние што ќе погледнат кон небото 30 до 60 минути пред изгрејсонцето.
Сатурн ќе биде високо на небото, додека Марс ќе може да се препознае по карактеристичната црвеникава боја. Меркур и Јупитер ќе бидат многу ниско над источниот хоризонт. Овие четири планети ќе можат да се видат со голо око. За Уран и Нептун, пак, ќе биде потребен двоглед или помал телескоп, а за полесно пронаоѓање може да се користат астрономски мапи или мобилни апликации.
Делумно затемнување на Сонцето
Небесниот спектакл ќе продолжи во доцните попладневни часови со делумно затемнување на Сонцето, кое ќе биде видливо и од Хрватска. Додека во северните и западните делови на Европа ќе може да се набљудува целосно затемнување, од Хрватска Месечината ќе покрие дел од Сончевиот диск додека Сонцето ќе биде ниско над западниот хоризонт.
Особено интересен ќе биде моментот во Загреб и централна Хрватска. Затемнувањето ќе започне околу 19:25 часот, максимумот ќе биде во 20:06 часот, а зајдисонцето е предвидено за 20:09 часот. Тоа значи дека Сонцето ќе зајде додека сè уште трае затемнувањето, создавајќи необична глетка во услови на таканаречениот „златен час“.
А3 повторно предупредува дека Сонцето не смее да се набљудува директно без соодветна заштита. Обичните очила за сонце, затемнетото стакло и несертифицираната оптичка опрема не обезбедуваат безбедна заштита. За набљудување се потребни специјални соларни филтри сертифицирани според ISO 12312-2 или соодветен метод на проекција.
Персеидите ќе го достигнат максимумот
Врвот на небесниот спектакл ќе биде во ноќта меѓу 12 и 13 август, кога метеорскиот дожд Персеиди ќе ја достигне својата најголема активност. Оваа година условите се особено поволни бидејќи максимумот се совпаѓа со млада Месечина. Отсуството на силна месечева светлина ќе овозможи потемно небо и подобра видливост на метеорите, вклучително и на послабите.
Се очекува зенитната часовна стапка да биде меѓу 80 и 100 метеори на час. Иако Персеидите можат да се забележат веднаш по стемнувањето, најголемата активност се очекува по полноќ и во часовите пред зори. За најдобро искуство, се препорачува набљудување од место подалеку од градските светла. Не се потребни телескопи или двогледи – метеорите најдобро се следат со голо око. Пред тоа, потребно е очите да се навикнат на темнината, што обично трае најмалку 20 до 30 минути.
А3 ги повикува градовите и општините, доколку безбедносните услови го дозволуваат тоа, да го намалат или исклучат декоративното јавно осветлување во ноќта меѓу 12 и 13 август. Со тоа би се намалило светлинското загадување и би се создале подобри услови за набљудување на метеорскиот дожд. Од асоцијацијата посочуваат дека намалувањето на светлинското загадување не е важно само за астрономијата, туку и за зачувувањето на ноќната средина, биодиверзитетот и природниот циркадијален ритам.
Астрономите ги повикуваат граѓаните, училиштата и астрономските друштва да го искористат 12 август за популаризација на науката, STEM областите и техничката култура.
