ЕУ ТРГНУВА ВО ТЕХНОЛОШКА ОФАНЗИВА Ќе гради до 7 гигацентри и вложува милијарди во AI
ЕУ сака да ја намали зависноста од странските технолошки гиганти, а проектот предвидува до седум огромни центри за развој на вештачката интелигенција.
Европската комисија отвори повик за финансирање на изградба на најмногу седум гигацентри за вештачка интелигенција, во обид Европската Унија да ја зајакне сопствената AI-инфраструктура и да го намали технолошкиот јаз зад САД и Кина.
Станува збор за огромни центри за обработка на податоци, опремени со најсовремени специјализирани чипови, кои ќе се користат за развој и тренирање на напредни модели на вештачка интелигенција. Проектот е дел од пошироките напори на Брисел за поголема технолошка независност и намалување на зависноста од странски производители на чипови и облачни услуги.
Иницијативата беше најавена од претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во февруари 2025 година. Интересот за проектот е значително поголем од очекуваниот – досега 76 кандидати изразиле подготвеност за учество. Поради тоа, планот од првично предвидените четири или пет центри е проширен на најмногу седум.
Изградбата ќе се одвива во две фази во период од околу шест и пол години. Иако на почетокот се говореше за инвестиција од 20 милијарди евра, според новиот модел јавниот сектор би учествувал со околу една третина од вкупната вредност, додека најголемиот дел од средствата треба да дојдат од приватни инвеститори.
Планот предвидува Европската комисија да обезбеди околу пет милијарди евра, уште пет милијарди да обезбедат земјите членки, а дополнителни околу 20 милијарди евра да бидат обезбедени од приватниот сектор. Сепак, Брисел во моментов има на располагање само околу една милијарда евра, додека обезбедувањето на преостанатите средства ќе зависи од новата повеќегодишна финансиска рамка на ЕУ, за која сè уште траат преговорите.
За изградба на гигацентрите интерес досега покажале Германија, Италија, Франција, Полска, Чешка, Данска, Финска, Грција, Португалија и Шпанија. Франција веќе најави дека ќе подготви сопствен, самостоен проект.
И покрај вложувањето во сопствена инфраструктура, Европската Унија и понатаму ќе остане зависна од странски производители на специјализирани AI-чипови. Во таа насока, Европската комисија веќе потпиша меморандуми за соработка со американските компании Nvidia, AMD и Qualcomm.
Според планот, изградбата на првите гигацентри треба да започне на почетокот на 2027 година, а нивното ставање во употреба се очекува до средината на 2028 година.
