ГОЛЕМ ПРЕСВРТ ОД БРИСЕЛ Привилегии како членка, но без влез во Унијата

Европската комисија разгледува нов модел за забрзување на проширувањето на Европската Унија, според кој земјите-кандидатки би можеле постепено да добиваат дел од придобивките на членството уште пред формалното пристапување во блокот. Иницијативата, позната како „постепена интеграција“, има цел да создаде дополнителен поттик за земјите што се на пат кон ЕУ да ги спроведат потребните реформи, без притоа да се намалат строгите критериуми за полноправно членство.

Според извори на „Политико“, Европската комисија активно работи на концептот, кој би им овозможил на кандидатите пристап до одредени европски фондови, подобри трговски услови и ограничено учество во делови од единствениот пазар на ЕУ. Придобивките не би биле исти за сите земји, туку би зависеле од степенот на усогласување со европските правила и од напредокот во реформите. Колку повеќе земјата напредува, толку поголем би бил нејзиниот пристап до европските механизми.

Целта на Брисел е да спречи замор од долгогодишниот процес на пристапување и да им понуди конкретни резултати на земјите кои со години чекаат на членство. Наместо ветување за брз влез во Унијата, кандидатите би добивале постепено приближување кон европските структури. Новиот пристап се разликува од идејата за „обратно проширување“, која предвидуваше земјите-кандидатки да добијат дел од политичките права пред членството. Таа иницијатива наиде на отпор кај дел од членките на ЕУ, додека економската интеграција се смета за поприфатлива опција.

Франција и Германија претходно поддржаа слични идеи за постепено приближување, а европските претставници се надеваат дека новата рамка ќе добие поголема поддршка од земјите-членки. Моделот веќе делумно се применува кај некои кандидати. Молдавија, на пример, доби пристап до одредени европски механизми, меѓу кои Единствената зона за плаќања во евра, договорите за мобилен роаминг и дел од програмите за културна соработка.

Сепак, не сите земји се согласуваат со идејата. Украина и Црна Гора предупредуваат дека ваквиот модел не смее да стане замена за полноправно членство, туку само чекор кон него. Во моментов ЕУ има девет земји-кандидатки. Црна Гора се смета за еден од најнапредните кандидати, додека Украина и Молдавија веќе започнаа пристапни преговори. Други држави, како Србија, Турција и Грузија, се соочуваат со забавување на европскиот пат.

Брисел го разгледува овој модел во време кога расте притисокот за побрзо проширување, особено поради геополитичките предизвици предизвикани од војната во Украина. Европската Унија се обидува да најде баланс меѓу забрзувањето на интеграцијата и зачувувањето на строгите стандарди за демократија, владеење на правото и институционални реформи. Конечната одлука за новата рамка се очекува да биде предмет на разговори меѓу лидерите на ЕУ во наредните месеци.

НОВ ПЛАН ОД БРИСЕЛ Новите членки на ЕУ би можеле да гласаат со ограничувања