НОВА ПОДЕЛБА ВО НАТО Кој е во внатрешниот круг, а кој оставен пред вратата

Американскиот заменик-секретар за одбрана, Елбриџ Колби, подготвува состанок во Полска посветен на иднината на НАТО. Според извештаите, средбата треба да биде работен формат за разговори за идниот развој на Алијансата, а не формален самит на НАТО.

Во форматот познат како „Бергенска група“ се вклучени Полска, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска и Финска. Велика Британија, Франција и балтичките држави не се поканети на претстојната средба.

Токму изборот на земјите предизвика внимание во европските престолнини, бидејќи станува збор за разговори што се однесуваат на идната структура и приоритети на Алијансата.

Особено чувствително е изоставувањето на Велика Британија и Франција, две од најголемите европски воени сили во НАТО. Франција и Велика Британија, заедно со Германија, се дел од форматот Е5, кој во 2026 година продолжи да разговара за европската безбедност и соработка. Истовремено, Полска е вклучена во различни американски и европски безбедносни формати.

Затоа, најновиот потег на Пентагон се толкува како сигнал дека Вашингтон сака со одредени европски сојузници да разговара во потесен формат за иднината на НАТО.

Форматот не е случаен во безбедносна смисла. Полска, Норвешка, Финска и Шведска се држави од северното и источниот крило на Алијансата, додека Германија и Холандија имаат значајни воени и индустриски капацитети.

НАТО во текот на 2026 година повеќепати ја истакнуваше потребата европските сојузници да преземат поголема одговорност за сопствената конвенционална одбрана и да ги зголемат одбранбените инвестиции. Тоа отвора пошироко прашање: дали Вашингтон постепено го менува начинот на кој ја организира европската одбрана и со кои европски партнери сака најтесно да соработува?

Изоставувањето на Лондон, Париз и балтичките земји неизбежно го отвора прашањето за критериумите според кои Вашингтон го составува овој формат.

Сепак, важно е да се разграничи овој работен состанок од официјалните институции на НАТО. Алијансата и понатаму функционира со 32 членки, а на јулскиот самит во Анкара лидерите на сите сојузници ја потврдија посветеноста кон колективната одбрана и членот 5.

Затоа, претстојната средба сама по себе не значи формален раскол во НАТО. Но, изборот на учесниците покажува дека Вашингтон користи и потесни формати за стратешки разговори со дел од европските сојузници.

Зад оваа промена стои поширок процес. НАТО во 2026 година го засилува барањето европските сојузници да трошат повеќе за одбрана, да го зголемат производството на оружје и да преземат поголема одговорност за конвенционалната безбедност на Европа.

Токму во тој контекст „Бергенската група“ може да се гледа како еден од форматите преку кои Вашингтон ги тестира идните модели на соработка.

Прашањето што останува е дали ова ќе остане само работна група со ограничен број земји или ќе прерасне во поширок механизам што ќе влијае врз идниот баланс меѓу Вашингтон и европските сојузници.

Едно е сигурно: начинот на кој Америка разговара со Европа за иднината на НАТО очигледно се менува.