МЕРЦ ПРИЗНАВА ГРЕШКА -13 години без нова членка, следува пресврт, ова е нова членка на ЕУ наскоро

Францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц од Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват испратија порака дека Европската Унија мора повторно да ја демонстрира политичката волја за проширување, при што Црна Гора ја издвојуваат како најнапреден кандидат за идно членство.

Макрон нагласи дека европските лидери се во Тиват за да ја поддржат Црна Гора на нејзиниот европски пат и дека земјата треба што поскоро да стане дел од европското семејство. Мерц, пак, оцени дека процесот на проширување предолго стагнира и дека Унијата мора да покаже не само желба, туку и подготвеност за прием на нови членки.

Овие пораки доаѓаат во период кога проширувањето повторно добива геополитичка тежина, а не останува само технички процес на преговори. Европскиот совет го постави самитот под мотото „заеднички просперитет и стабилност на ЕУ и Западен Балкан“, со акцент на проширувањето, постепената интеграција, Планот за раст и безбедносната отпорност на регионот.

Црна Гора во моментов е најнапредниот кандидат во процесот на пристапување кон ЕУ. Таа има отворено сите 33 преговарачки поглавја и затворено дел од нив, со амбиција да стане 28. членка на Унијата до 2028 година. Сепак, Брисел и понатаму инсистира на реформи во владеењето на правото, судството, борбата против корупцијата и зајакнување на институционалната одговорност.

Во тој контекст, изјавите на Макрон и Мерц имаат двојна порака. Тие ја охрабруваат Црна Гора и испраќаат сигнал до целиот регион дека перспективата за членство останува отворена. Во исто време, ја потсетуваат Европската Унија дека долгото одложување без конкретни чекори и рокови ја поткопува кредибилноста на процесот.

За Македонија, ваквиот развој на настаните носи посебна чувствителност. Земјата беше меѓу првите во регионот што го започна евроинтеграцискиот процес, но сега се соочува со застој поради уставните измени и блокираната преговарачка динамика. Додека Црна Гора се профилира како водечки кандидат, а Албанија бележи забрзан напредок, Македонија ризикува да заостане зад новата динамика во регионот.

Во Тиват станува јасно дека проширувањето повеќе не се мери само преку формални критериуми, туку и преку политичка видливост, активна дипломатија и способност на земјите кандидатки да ја убедат ЕУ во својата подготвеност. Црна Гора во овој момент ја користи таа предност, додека останатите земји од Западен Балкан треба да демонстрираат појасна стратегија и посилна реформска посветеност.

Изјавата на Мерц дека ЕУ направила грешка со тоа што 13 години не примила нова членка повторно ја отвора внатрешната дебата во Унијата. Последната земја што се приклучи беше Хрватска во 2013 година, а од тогаш процесот е во застој. Во меѓувреме, геополитичките околности и војната во Украина, влијанието на Русија, економското присуство на Кина и регионалната нестабилност ја засилуваат потребата од побрза интеграција.

Самитот во Тиват, затоа, не е само поддршка за Црна Гора, туку и тест за тоа дали ЕУ е подготвена да го претвори проширувањето од декларативна цел во реален политички процес. За Македонија, пораката е јасна: во новата европска динамика нема простор за пасивност и чекање на одблокирање на процесот.