КРАЈ НА ТЕНДЕРИТЕ САМО СО НАЈНИСКА ЦЕНА Собранието воведе нови правила за јавните набавки

Собранието на 122. седница ги усвои измените и дополнувањата на Законот за јавните набавки, со кои се менуваат правилата за доделување државни тендери и користење на јавните средства. Целта на законските измени, според Министерството за финансии, е модернизација на системот, зголемување на транспарентноста и конкуренцијата, како и поефикасно и поодговорно трошење на парите на граѓаните.

Измените се засноваат на досегашните искуства од примената на законот, потребата од приспособување кон актуелните економски услови и реформските обврски во рамките на Реформската агенда и Планот за раст на Европската Унија за Западен Балкан.

Една од најзначајните новини е задолжителната примена на критериумот „најдобар сооднос помеѓу цена и квалитет“. Тоа значи дека при изборот на најповолната понуда нема да се оценува само цената, туку и квалитетот на понудените производи и услуги, како и нивната долгорочна оправданост. Според Министерството за финансии, ваквиот пристап треба да придонесе за подобар избор при трошењето на јавните средства.

Со измените се прошируваат и надлежностите на Бирото за јавни набавки за користење современи дигитални алатки и решенија засновани на вештачка интелигенција. Намерата е да се овозможи поефикасно следење на постапките, навремено препознавање на ризиците и полесно откривање ситуации во кои постои можност за злоупотреби. Дополнително, се создава правна основа за воспоставување веб-сервиси и автоматска размена на податоци со други институции и релевантни субјекти.

Новите правила предвидуваат обврска за објавување известување за доброволна претходна транспарентност во законски утврдените случаи кога се спроведува постапка со преговарање без претходно објавување оглас. Со ова, според Министерството, ќе се овозможи поголем увид на јавноста и на економските оператори во овие постапки. Предвидено е и поедноставување на одредени административни процедури.

Измените опфаќаат и промени во професионализацијата на кадарот задолжен за јавните набавки. Наместо периодично обновување на сертификатите преку повторно полагање испит, се воведува систем на континуирано професионално усовршување на службениците. Истовремено, се усогласуваат вредносните прагови за примена на законот со економските услови и растот на трошоците, а се ревидираат и надоместоците за жалбените постапки, со намера да се задржи достапна и ефикасна правна заштита.

Од Министерството за финансии посочуваат дека измените се дел од пошироките реформски активности за усогласување на системот на јавни набавки со европските стандарди. Крајната цел е поголема транспарентност, посилна конкуренција и поефикасно управување со јавните средства. Практичниот ефект од новите правила ќе зависи од нивната примена, институционалниот надзор и тоа колку успешно новите дигитални алатки ќе придонесат за откривање и спречување на неправилности.