БАКАРОТ СТАНУВА НОВОТО ЗЛАТО Светот трча по руда, а Македонија го има Иловица-Штука

Бакарот станува една од клучните суровини на глобалната економија, додека светот масовно инвестира во дата-центри, вештачка интелигенција, електрификација и нова енергетска инфраструктура.

Американската финансиска компанија „The Motley Fool“ оценува дека комбинацијата од растечка побарувачка и ограничена понуда може да го турне пазарот на бакар во нов циклус на раст.

Во фокусот се три клучни фактори – експанзијата на дата-центрите, огромните инвестиции во електроенергетските мрежи и недостигот од нови гринфилд рудници.

Дата-центрите се меѓу најголемите идни потрошувачи на бакар поради неговата електрична спроводливост и топлинска ефикасност. Според анализата, напредните дата-центри може да бараат и до 50.000 метрички тони бакар, додека конвенционалните користат меѓу 5.000 и 15.000 тони.

Истовремено, најголемите технолошки компании Alphabet, Amazon, Microsoft и Meta Platforms оваа година се очекува да потрошат стотици милијарди долари на капитални инвестиции, при што значаен дел е насочен кон центри за податоци.

Дополнителен притисок создава и модернизацијата на електроенергетските мрежи. Според проценките наведени во анализата, побарувачката за електрична енергија во САД може да расте со значително побрзо темпо од претходната деценија, што бара нови далноводи, трафостаници и мрежна инфраструктура.

Бакарот е незаменлив и во изградбата на соларни и ветерни електрани, како и во преносот и дистрибуцијата на електрична енергија.

Но, додека побарувачката расте, понудата се соочува со сериозни проблеми. Постарите рудници во големите производители како Чиле и Перу се соочуваат со посиромашна руда и повисоки трошоци за експлоатација, а отворањето нови рудници е долг и сложен процес.

Токму тука се појавува проблемот со гринфилд проектите. Според „S&P Global Market Intelligence“, развојот на нов рудник од првичните истражувања до комерцијалното производство може да трае 16 до 18 години.

Во глобалната трка по нови извори на бакар, Македонија располага со потенцијал што би можел да добие поголемо значење. Станува збор за „Иловица-Штука“, порфирско наоѓалиште на бакар и злато и гринфилд проект.

Според наведените геолошки проценки, проектот располага со значителен потенцијал за производство на бакар, а домашни експерти во претходни анализи го оценувале како еден од најзначајните гринфилд рударски проекти во Македонија.

Професорот Ѓорѓи Димов неодамна посочи дека Иловица претставува големо наоѓалиште со значителен дел веќе истражен и дека по генетскиот тип е слично со порфириските наоѓалишта на бакар во Грција.

Според „The Motley Fool“, пазарот на бакар би можел привремено да се стабилизира до крајот на 2027 година, но од 2028 година недостигот би можел повторно силно да се изрази.

Со забрзувањето на изградбата на дата-центри и модернизацијата на електроенергетските мрежи, а со мал број нови големи рудници во изглед, бакарот би можел да стане една од најбараните суровини до крајот на деценијата.

За Македонија, тоа го отвора прашањето дали „Иловица-Штука“ може да добие стратешко значење во новата европска и глобална трка по бакар.

НИ ТРЕБА РАБОТА, А НЕ ИСЕЛУВАЊЕ Жителите на Иловица со јасна порака за рудникот за бакар