ШТО СЕ СЛУЧУВА ВО КАТАЛОНИЈА Има премиер кој не сака независност од Шпанија

Салвадор Иља, кандидатот на Социјалистичката партија на шпанскиот премиер Педро Санчез кој беше избран за нов премиер на Каталонија во 2024 година е првиот политичар на чело на североисточниот шпански регион кој не се залага за отцепување од Шпанија. Иља, кој има 58 години, во каталонскиот парламент во Барселона беше изгласан со 68 гласа „за“, додека 66 пратеници гласаа против неговиот избор.

Социјалистите освоија најмногу гласови на регионалните избори, но немаа доволно мандати за самостојно да формираат влада. Иља го обезбеди премиерскиот мандат со поддршка од Каталонската републиканска левица (ERC), партија која се залага за независност.

Дотогашниот премиер Пере Арагонес, од редовите на ERC, распиша предвремени избори откако не успеа да обезбеди доволна поддршка за усвојување на буџетот. На изборите, сепаратистичките партии забележаа значителен пад на поддршката, меѓу другото и поради несогласувањата околу начинот на кој треба да се постигне независност.

Поддршката за Иља дојде во услови на договор меѓу Санчез и каталонските политички партии за поголема фискална автономија на регионот. Меѓу предложените мерки е и можноста Каталонија самостојно да собира даноци и да управува со дел од својата фискална политика.

Најголемиот противник на ваквиот договор е поранешниот каталонски премиер Карлес Пуџдемон, лидер на партијата „Заедно за Каталонија“ (JxCAT). Тој инсистира на одржување референдум за независност и не го поддржува договорот без таква гаранција.

Пуџдемон, кој седум години живее во егзил во Белгија поради неговата улога во организирањето на забранетиот референдум за независност во 2017 година, во четвртокот пристигна во Барселона и им се обрати на своите приврзаници во близина на каталонскиот парламент.

Иако има освоено пратенички мандат на мајските избори, Пуџдемон не присуствуваше на гласањето за избор на Иља, бидејќи во Шпанија сè уште постои потерница за негово апсење. Неговата партија заврши на третото место и ќе биде главната опозициска сила во каталонскиот парламент.

Пуџдемон ја обвини Мадрид дека не го почитува законот за амнестија усвоен во мај и порача дека ќе продолжи да се бори за независност на Каталонија. По обраќањето пред поддржувачите, тој го напушти местото без да биде уапсен.

Иља, пак, по изборот порача дека неговата влада ќе работи во интерес на сите Каталонци. Каталонија, со околу 7,5 милиони жители, е еден од економски најразвиените региони во Шпанија, со силна индустрија и туризам.

Изборот на Иља е значаен и за шпанската централна власт. Владата на Педро Санчез зависи од поддршката на каталонските партии во шпанскиот парламент, а во мај беше усвоен закон за амнестија со кој се прекинуваат кривичните постапки против стотици лица поврзани со обидот за прогласување независност во 2017 година.

Санчез, исто така, најави поширока употреба на каталонскиот јазик, вклучително и во шпанскиот парламент, како и поголемо присуство на Каталонија во меѓународните институции.