ИСТА ВАЛУТА, ИСТА БАНКА НА ЦЕНТРАЛНО НИВО Но, истиот стан во Европа може да ве чини 50.000 евра повеќе поради една работа
За ист кредит од 200.000 евра, купувачите во некои земји плаќаат и 50.000 евра повеќе во текот на отплатата
Купувањето дом во еврозоната може да биде значително поскапо или поевтино, зависно од земјата во која се подигнува кредитот. Иако сите членки ја користат истата валута и се под влијание на истата монетарна политика на Европската централна банка, каматите за станбените заеми се разликуваат драстично.
Најновите податоци на Европската централна банка покажуваат дека разликата меѓу најевтините и најскапите станбени кредити во еврозоната надминува два процентни поени.
Најповолни услови за купувачите на недвижности има во Малта, каде просечната каматна стапка за нови станбени кредити изнесува 2,08 отсто. На другиот крај се наоѓа Латвија, каде каматата достигнува 4,18 отсто.
Разликата најдобро се гледа преку конкретен пример. За кредит од 200.000 евра на период од 20 години, заемопримач во Малта би плаќал околу 1.019 евра месечно. Во Латвија, за истиот износ и рок, ратата би била приближно 1.231 евро.
Тоа значи дека едно семејство во Латвија би издвојувало повеќе од 200 евра дополнително секој месец. Во текот на целиот период на отплата, разликата достигнува речиси 51.000 евра или околу 245.000 евра вкупно платени во Малта наспроти речиси 295.000 евра во Латвија.
Просечната каматна стапка за станбени кредити во еврозоната изнесува 3,43 отсто. Најниски стапки се забележуваат главно во медитеранските земји. По Малта, најповолни се Бугарија 2,45 отсто, Шпанија 2,80 отсто, Португалија 2,85 отсто, Хрватска 2,95 отсто и Словенија 2,99 отсто.
Во споредба со поголемите економии, Шпанија и Португалија се издвојуваат со пониски камати од Германија, каде новите станбени кредити достигнуваат 3,84 отсто. Највисоки каматни стапки во еврозоната имаат балтичките земји. По Латвија со 4,18 отсто следуваат Естонија со 4,05 отсто и Литванија со 3,88 отсто.
Причината не е во различната валута или политиката на Европската централна банка, туку во начинот на кој функционираат националните банкарски системи.
Еден од главните фактори е видот на кредитите. Во Летонија, Естонија и Финска, над 93 отсто од новите станбени кредити се со променлива каматна стапка. Тоа значи дека промените во каматите на ЕЦБ побрзо се пренесуваат врз граѓаните. Спротивно на тоа, во Франција, Шпанија и Португалија преовладуваат фиксни каматни стапки, кои им овозможуваат на домаќинствата поголема сигурност и заштита од нагли зголемувања.
Дополнителна улога има и конкуренцијата меѓу банките. Помалите и поконцентрирани банкарски пазари често имаат повисоки кредитни маржи, додека во земји како Малта силната конкуренција и големите домашни депозити придонесуваат за поевтини кредити.
Разликите во цената на станбените кредити покажуваат дека финансиската интеграција во Европа сè уште не е целосно завршена. Иако одлуките за каматните стапки се носат во Франкфурт, нивното влијание врз граѓаните зависи од земјата, банкарскиот систем и условите на локалниот пазар. За оние што купуваат дом, тоа значи дека местото каде што живеат може да направи разлика од десетици илјади евра во текот на еден кредитен период.
