НОВ ИЗВЕШТАЈ ЗА МАКЕДОНИЈА ВО ЕП – Блокада поради уставни измени и билатерални спорови

Европратеникот Томас Вајц, известувач на Европскиот парламент за Северна Македонија, денеска пред Комитетот за надворешни работи на ЕП (АФЕТ) го претстави годишниот нацрт-извештај за напредокот на земјата.

Во нацрт-извештајот, Вајц нагласува дека за евроинтеграцијата е од клучно значење сите политички актери, особено Владата, да покажат опипливи резултати во клучните области, а ЕУ и нејзините држави членки мора да ја поддржат земјата преку активен дипломатски ангажман, за да ѝ помогнат да ги исполнува своите обврски.

Овој документ е втор извештај за Северна Македонија од 2022 година и има за цел да обезбеди балансирана и објективна оценка на напредокот во процесот на пристапување, согласно практиката и пакетот за проширување на ЕК за 2025 година.

Вајц посочува дека процесот на пристапување е сопрен, а напредокот во реформите, особено во владеењето на правото, реформите во правосудството и борбата против корупцијата, е недоволен. Причини за тоа се изборната кампања, ограничените капацитети во јавната администрација и недостигот на долгорочна политичка посветеност.

Особено е нагласено дека уставните измени не се реализирани поради потенцијални билатерални блокади и барања од Бугарија, и дека е потребно итно зголемување на политичката волја од двете страни за надминување на ќор-сокакот.

Во геополитичкиот контекст, со војната на Русија против Украина и неизвесноста околу иднината на трансатлантската алијанса, Европа треба да остане обединета, а процесот на пристапување може да добие нова динамика, но останува заснован на заслуги и напредок во фундаменталните области. Вајц го истакнува значењето на функционално владеење на правото и предвидлива инвестициска клима за одржлив економски развој и благосостојба на граѓаните.

Во нацрт-извештајот се наведува дека Северна Македонија и нејзините граѓани покажуваат посветеност кон членството во ЕУ, но е потребно обновување на политичката посветеност, уставни измени, конструктивна меѓупартиска соработка и ефективен парламентарен надзор на реформите.

Во медиумите и граѓанското општество се нагласува потребата за поголема слобода и независност на медиумите, борба против дезинформации и активно вклучување на граѓаните во реформите. Во делот за основни права се препорачуваат подобрувања во родовата еднаквост, правата на немнозинските заедници, лицата со попреченост и ЛГТБ-заедницата.

Во областа на владеењето на правото, политичката поларизација, ограничената меѓупартиска соработка и намалената доверба во институциите влијаат на спроведувањето на реформите, особено во правосудството и борбата против корупцијата.

Социјално-економските реформи покажуваат први чекори, но се потребни дополнителни напори, особено за активирање на пазарот на труд. Во животната средина, енергијата и транспортот се поздравува напредокот поврзан со Законот за енергетика и коридорите 8 и 10, но се препорачуваат дополнителни инвестиции.

Во делот за регионална соработка и надворешна политика, се оценува конструктивното учество на земјата во регионот и усогласеноста со надворешната политика на ЕУ, со повик за доследна посветеност на дијалог и соработка со соседите.

По презентирањето на 26 февруари, нацрт-извештајот ќе биде разгледан од сите политички групи, ќе се гласа во АФЕТ во мај и потоа на пленарна седница на ЕП пред летната пауза.

Лани во јули, ЕП со 461 глас „за“, 121 „против“ и 107 „воздржани“ го усвои првиот извештај на Вајц за 2023/2024 година, без формулација за македонски идентитет и јазик. Вајц тогаш нагласи дека земјата покажува вистинска посветеност на вредностите на ЕУ, но пристапувањето е неправедно блокирано поради билатерални спорови, што предизвикува разочарување кај граѓаните.