„ВОЈАЏЕР 1“ ИСПИША ИСТОРИЈА Првото летало создадено од човекот достигна еден светлосен ден од Земјата
Еден светлосен ден е растојанието што светлината го поминува за 24 часа, движејќи се со брзина од приближно 299.792 километри во секунда.

Вселенската сонда „Војаџер 1“ (Voyager 1) достигна историска пресвртница во истражувањето на вселената. Според пресметките на американската вселенска агенција НАСА, леталото на 18 ноември 2026 година ја достигна границата од еден светлосен ден од Земјата, со што стана првиот објект создаден од човекот што се оддалечил на толкаво растојание од нашата планета.
Сондата се наоѓа на околу 25,9 милијарди километри од Земјата, односно повеќе од 16 милијарди милји. Еден светлосен ден е растојанието што светлината го поминува за 24 часа, движејќи се со брзина од приближно 299.792 километри во секунда.
Ова достигнување има и една необична последица: секоја порака испратена од Земјата до „Војаџер 1“ патува приближно 24 часа, а за одговорот од сондата да стигне назад се потребни уште толку. Тоа значи дека комуникацијата со најоддалеченото вселенско летало во историјата се одвива со временско доцнење од речиси два дена за целосна размена на пораки.
Според НАСА, сондата ја достигнала оваа оддалеченост во 5:16 часот наутро по источноамериканско време. Сепак, потврдата преку радиосигнал од леталото бара дополнително време, поради огромното растојание што сигналот мора да го помине.
Речиси половина век патување низ вселената
„Војаџер 1“ беше лансиран на 5 септември 1977 година од вселенскиот центар Кејп Канаверал во Флорида. Првичната цел на мисијата беше истражување на надворешните планети од Сончевиот Систем, особено Јупитер и Сатурн.
Во 1979 година леталото прелета покрај Јупитер, испраќајќи фотографии и податоци што значително го проширија научното знаење за оваа планета и нејзините месечини. Меѓу значајните откритија беше и активниот вулканизам на месечината Ио, првиот потврден доказ за вулканска активност надвор од Земјата.
Една година подоцна, во 1980 година, „Војаџер 1“ го истражуваше Сатурн, неговите прстени и најголемата месечина Титан. Податоците од ова прелетување им помогнаа на научниците подобро да ја разберат сложената структура на прстените и атмосферата на Титан.
По завршувањето на примарната планетарна мисија, сондата продолжи да се движи кон надворешните граници на Сончевиот Систем, отворајќи ново поглавје во истражувањето на меѓуѕвездениот простор.
Првото летало што влезе во меѓуѕвездениот простор
Еден од најголемите успеси на „Војаџер 1“ се случи во август 2012 година, кога сондата ја премина хелиопаузата – границата каде што влијанието на сончевиот ветер отстапува пред честичките и магнетните полиња на меѓуѕвездениот простор.
Со тоа стана првото вселенско летало создадено од човекот што влегло во меѓуѕвездениот простор.
Важно е да се напомене дека ова не значи дека сондата целосно го напуштила Сончевиот Систем во смисла на гравитациското влијание на Сонцето. Таа ја напуштила хелиосферата, огромниот меур создаден од сончевиот ветер и магнетното поле на Сонцето, но сè уште се наоѓа во поширокиот гравитациски простор на нашиот ѕвезден систем.
Нејзиниот близнак, „Војаџер 2“, кој беше лансиран на 20 август 1977 година, ја премина хелиопаузата во ноември 2018 година. Тој е единственото летало што досега ги посетило Уран и Нептун, покрај истражувањето на Јупитер и Сатурн.
Златната плоча – порака од човештвото до непознатите цивилизации
Покрај научната опрема, „Војаџер 1“ носи и еден од најнеобичните предмети испратени во вселената – таканаречената Златна плоча (Golden Record).
Станува збор за специјална позлатена бакарна плоча на која се снимени звуци од Земјата, музика, поздрави на 55 јазици, фотографии и информации за животот и цивилизацијата на нашата планета.
Плочата е замислена како симболична порака за евентуални интелигентни суштества кои би можеле да ја пронајдат сондата во далечната иднина. Таа содржи и упатства за репродукција, како и информации за локацијата на Земјата во однос на пулсарите.
Истата порака ја носи и „Војаџер 2“.
Една од најпознатите фотографии поврзани со мисијата е „Бледосината точка“ (Pale Blue Dot), направена во 1990 година, кога „Војаџер 1“ ја фотографираше Земјата од оддалеченост од околу шест милијарди километри. На фотографијата нашата планета изгледа како мала светлосна точка во огромната темнина на вселената.
Колку долго уште ќе работи „Војаџер 1“?
И покрај тоа што е во вселената речиси 49 години, „Војаџер 1“ сè уште испраќа научни податоци до Земјата. Сепак, неговиот извор на енергија постепено се исцрпува.
Леталото користи радиоизотопски термоелектричен генератор, кој произведува електрична енергија од топлината ослободена при природното распаѓање на плутониум-238. Со текот на годините, количината на достапна енергија се намалува, поради што НАСА постепено исклучува дел од инструментите и другите системи.
Инженерите неодамна воведоа дополнителни мерки за заштеда на енергија, со цел да го продолжат животниот век на сондата. Според проценките на тимот задолжен за мисијата, овие мерки би можеле да овозможат комуникацијата со двете сонди „Војаџер“ да продолжи уште три до четири години.
И покрај техничките ограничувања, леталата продолжуваат да обезбедуваат исклучително вредни информации за меѓуѕвездениот простор, вклучувајќи податоци за магнетните полиња, космичките зраци и плазматските бранови.
Двете сонди се управувани од Лабораторијата за млазен погон на НАСА (JPL) во Калифорнија, а нивната мисија претставува еден од најдолготрајните и најуспешните проекти во историјата на вселенските истражувања.
Достигнувањето на еден светлосен ден од Земјата е повеќе од нов рекорд. Тоа е потсетник колку далеку може да стигне човечката технологија и колку долго научните откритија можат да продолжат да пристигнуваат од места што се речиси незамисливо оддалечени од нашиот свет.

