ТАЈПЕЈ ВО СТРАВ ОД ИЗНЕНАДУВАЊЕ – Не сакаме да бидеме на менито на Трамп и Си

Средбата меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Си Џинпинг повторно го стави Тајван во центарот на глобалната геополитичка неизвесност. Двајцата лидери разменија пријателски пораки и најавија партнерство, но зад дипломатските насмевки се крие едно од најчувствителните прашања во односите меѓу Кина и САД, иднината на Тајван.

Си Џинпинг му порача на Трамп дека двете сили треба да бидат „партнери, а не противници“, додека Трамп го нарече Си „голем лидер“. Но, кинескиот претседател јасно стави до знаење дека Тајван останува „најважното прашање“ во односите меѓу двете држави.

Во исто време, во Тајпеј со големо внимание се следи секој детал од разговорите. Тајванските власти стравуваат дека нивниот политички статус и американската воена поддршка би можеле да станат дел од пошироки преговори меѓу Вашингтон и Пекинг.

Иако САД формално ја признаваат политиката „една Кина“, Вашингтон никогаш официјално не го признал суверенитетот на Пекинг врз Тајван. Американците со децении одржуваат силни неофицијални врски со островот и му продаваат современо оружје вредно милијарди долари.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека Трамп би можел да го искористи Тајван како адут во преговорите со Кина, особено ако бара кинеска помош за други глобални кризи, вклучително и конфликтите на Блискиот Исток. Дополнителна загриженост предизвика неговата изјава дека лично ќе разговара со Си за американската продажба на оружје на Тајван.

Трамп сè уште нема формално одобрено пакет оружје вреден околу 14 милијарди долари за Тајван, иако американски сенатори од двете партии побараа администрацијата јасно да му покаже на Пекинг дека поддршката за островот „не е предмет на преговори“.

Според поранешни американски функционери, Кина би можела да се обиде да извлече симболични, но важни отстапки од Трамп како критика кон тајванското раководство или одложување на нови испораки на оружје. Таков потег би испратил силна порака до Тајпеј и регионот.

Тајванските власти јавно велат дека остануваат уверени во поддршката од Вашингтон, но признаваат дека постои страв од „изненадувања“ по средбата меѓу Трамп и Си. Заменик-министерот за надворешни работи Франсоа Ву дури предупреди дека најголемата грижа е Тајван да не заврши „на менито“ на разговорите меѓу двете суперсили.

Во меѓувреме, Пекинг продолжува со засилен воен притисок околу островот преку чести воени вежби и пораки дека „обединувањето“ со Тајван е неизбежно. Си Џинпинг повеќепати одби да ја исклучи можноста за употреба на сила.

Иако нема знаци дека кинеска инвазија е непосредна, Тајван забрзано ги јакне одбранбените капацитети и внимателно ја следи секоја порака што доаѓа од средбата меѓу Трамп и Си – состанок што би можел значително да влијае врз безбедноста во Азија и односите меѓу светските сили.