СВЕСТА НЕ УМИРА СО МОЗОКОТ – Тврдења за постоење на душата што предизвикаа бурни реакции

Мајкл Егнор не е теолог, туку искусен неврохирург со повеќе од 7.000 операции на мозок зад себе. Како професор на Stony Brook University и специјалист за епилепсија и тумори на мозокот, тој долги години бил убеден материјалист и атеист. Но, токму неговата работа со човечкиот мозок го навела да се запраша дали свеста и умот можат целосно да се објаснат само преку биологија и неврони.

Во своите предавања и интервјуа, Егнор тврди дека современата невронаука отвора сериозни прашања за природата на свеста, слободната волја и можноста умот да не биде целосно ограничен на мозокот.

Егнор опишува пациенти кои живеат речиси нормален живот иако им недостига голем дел од мозочното ткиво. Според него, имало деца родени без значителен дел од мозокот кои сепак учеле, комуницирале и се развивале подобро од очекувањата на лекарите.

Еден случај што силно влијаел врз него бил момче кое имало само мал дел од мозокот, но сепак завршило училиште и спортувало. Други пациенти покажувале емоции, интелигенција и креативност и покрај сериозни оштетувања на мозокот.

Егнор поставува прашање: ако мозокот е единствениот извор на свеста, како е можно луѓе со толку мала количина мозочно ткиво да функционираат речиси нормално?

Познатиот неврохирург Вилдер Пенфилд изведувал операции врз будни пациенти со епилепсија и електрично стимулирал различни делови од мозокот.

Со тоа можел да предизвика движења, чувства и сеќавања, но никогаш не успеал да создаде апстрактно размислување или свесна рационална мисла. Пенфилд сметал дека ова отвора прашање дали разумот и свеста можат целосно да се сведат на физичка активност во мозокот.

Истражувањата на Роџер Спери врз пациенти со хируршки раздвоени мозочни хемисфери покажале дека, и покрај физичката поделба на мозокот, луѓето продолжуваат да функционираат како единствена личност.

Подоцнежни експерименти сугерирале дека умот може да интегрира информации дури и кога комуникацијата меѓу двете половини на мозокот е сериозно ограничена.

Игнор се повикува и на експериментите на Бенџамин Либет, кои покажале дека мозокот реагира непосредно пред човекот свесно да донесе одлука.

Сепак, според Егнор, овие истражувања не ја негираат слободната волја. Тој тврди дека луѓето и понатаму имаат способност да запрат или одбијат дејство, што според него укажува дека свеста не може целосно да се сведе на автоматски мозочни процеси.

Истражувачот Адијан Овен спроведувал експерименти со пациенти во вегетативна состојба користејќи MRI скенирања.

Некои пациенти покажале мозочни реакции слични на здрави луѓе кога им биле давани инструкции да замислуваат движење или активности. Во одредени случаи, тоа било толкувано како доказ дека дел од свеста останува присутен иако пациентот не може физички да комуницира.

Игнор ги спомнува и таканаречените „искуства на граница на смртта“, меѓу кои и познатиот случај на Пам Рејнолдс.

Таа за време на сложена операција на мозокот подоцна опишала детали од хируршката сала и разговорите на лекарите. Ваквите случаи, според Егнор, отвораат прашања за тоа дали свеста може да постои независно од нормалната мозочна активност.

Егнор смета дека човечкиот ум не функционира како машина или компјутер. Според него, компјутерите обработуваат информации, но не разбираат значење, додека човечката мисла секогаш носи смисла, намера и свесно искуство.

Тој тврди дека свеста, разумот и личното искуство не можат лесно да се сведат само на електрохемиски процеси во мозокот.

Иако дел од научната заедница ги оспорува неговите заклучоци, Егнор верува дека современата невронаука не го затворила прашањето за душата, туку напротив, го направила уште поотворено.

Неговата главна теза е дека човековиот ум можеби не е целосно материјален и дека свеста не може едноставно да се објасни како производ на мозочните клетки.