СТАНОВИТЕ СТАНУВААТ НЕДОСТИЖНИ ЗА МЛАДИТЕ ВО ЕВРОПА Цените пораснале за над 60 отсто
Кириите во ЕУ се зголемиле за речиси 29 проценти од 2010 година, а младите сè потешко се осамостојуваат. Во Хрватска родителскиот дом се напушта на просечна возраст од над 31 година.
Сè поскапите станови и кириите ја отежнуваат финансиската независност на младите во Европа, за кои купувањето сопствен дом сè почесто станува недостижна цел. Дел од нив се принудени подолго да живеат со родителите, други го делат станот со цимери, додека значителен број издвојуваат голем дел од месечните приходи за изнајмување сместување.
Според податоците на Евростат, цените на станбените недвижности во Европската Унија се зголемиле за 60,5 отсто од 2010 година до вториот квартал на 2025 година. Во истиот период, кириите пораснале за 28,8 проценти. Станува збор за номинален раст, односно без корекција за инфлацијата.
Во некои земји становите поскапеле и повеќе од трипати
Најголем раст на цените на недвижностите е забележан во Унгарија, каде што тие се зголемиле за 277 проценти, и во Естонија, со раст од 250 проценти.
Повеќе од двојно поскапување е регистрирано и во Литванија, Латвија, Чешка, Португалија, Бугарија, Австрија, Луксембург, Словачка, Полска и Хрватска.
Италија е единствената земја членка на ЕУ во која цените на станбените недвижности во вториот квартал од 2025 година биле малку пониски отколку во 2010 година.
Растот не ги заобиколува ниту кириите. Најголемо зголемување во анализираниот период е забележано во Естонија, Литванија, Унгарија и Ирска.
Младите тешко доаѓаат до сопствен дом
За младите кои штотуку започнуваат да работат, високите цени претставуваат особено голем финансиски товар. Без претходно создадени заштеди, наследен имот или помош од родителите, тешко е истовремено да се покријат секојдневните трошоци и да се заштедат доволно средства за учество при подигнување станбен кредит.
Во анализата „Домување во Европската Унија: Развој на пазарот, основни двигатели и политики“, објавена во октомври 2025 година, експертите на Европската комисија укажуваат дека цените на становите во претходната деценија растеле побрзо од приходите, со што се намалувала достапноста на сопственото домување.
Дополнителен проблем претставува и растот на каматните стапки, кој го поскапува кредитирањето и ја зголемува финансиската обврска за купувачите.
Истовремено, кириите кај постојните договори за закуп растеле побавно од цените на недвижностите, додека цените при склучување нови договори забележале значително зголемување.
Недостигаат станови токму таму каде што се најпотребни
Кризата со домувањето не е последица само на зголемената побарувачка и поскапите кредити. Значаен фактор е и недоволната понуда на станови, особено во големите градови каде што се концентрирани работните места, универзитетите и можностите за професионален развој.
Изградбата на нови станбени објекти ја отежнуваат повисоките цени на градежните материјали и земјиштето, недостигот од квалификувана работна сила, административните пречки и недоволната ефикасност во градежниот сектор.
На пазарот влијаат и урбанизацијата, демографските промени, промените во структурата на домаќинствата, интересот на институционалните инвеститори и ширењето на краткорочното изнајмување за туристи.
Во одредени градови и туристички области, краткорочното изнајмување создава дополнителен притисок врз понудата на станови за долгорочно живеење.
Во ЕУ младите го напуштаат родителскиот дом на 26 години
Тешкотиите со домувањето се поврзуваат и со возраста на која младите се осамостојуваат. Сепак, врз оваа појава влијаат и семејните навики, образованието, можностите за вработување и општествените норми, па возраста сама по себе не е директен показател за достапноста на становите.
Според податоците на Евростат, објавени во септември 2025 година, младите во Европската Унија во 2024 година го напуштале родителскиот дом на просечна возраст од 26,2 години. Тоа е речиси непроменето во однос на 2023 година, кога просекот изнесувал 26,3 години.
Најдоцна се осамостојувале младите во следниве земји:
-
Хрватска: 31,3 години
-
Словачка: 30,9 години
-
Грција: 30,7 години
-
Италија: 30,1 година
-
Шпанија: 30 години
На спротивниот крај се нордиските земји, каде што младите порано го напуштаат родителскиот дом. Во Финска просечната возраст изнесувала 21,4 години, во Данска 21,7, а во Шведска 21,9 години.
Податоците ја покажуваат големата разлика во времето на осамостојување низ Европа. За младите кои сакаат да живеат независно, пристапното домување останува еден од клучните услови за финансиска самостојност, формирање семејство и планирање на иднината.
