НЕВЕРОЈАТНО ОТКРИТИЕ Тито се појавил на туѓа банкнота пред Југославија – еве која земја го ставила неговиот лик

Во социјалистичка Југославија ликот на Јосип Броз Тито за првпат се појавил на банкнота дури во 1985 година. Станувало збор за банкнотата од 5.000 динари, која во тој период била највредната банкнота во оптек.

Но, малку е познат фактот дека Југославија не била првата земја што го ставила ликот на Тито на своите пари. Тоа го направила африканската Република Гвинеја неколку години порано.

Нумизматичарот Златко Вишчевиќ открива дека оваа необична банкнота била дел од серија чии мотиви имале силна политичка порака.

Парите, освен основната функција како платежно средство и мерка за вредност, често имаат и пропагандна и политичка улога. Преку ликовите и симболите на банкнотите, државите испраќаат пораки за својата историја, идеологија и политички ставови.

Југославија на крајот од 1985 година го ставила ликот на Тито на банкнотата од 5.000 динари. На неа бил прикажан остарениот маршал, а изборот на мотивот се толкува како порака за единство на земјата во период кога веќе се чувствувале сериозни политички и економски проблеми.

Сепак, Тито на банкнота се појавил уште порано во Гвинеја.

Република Гвинеја во 1971 година вовела нова валута наречена сили. Името потекнува од јазикот на народот Малинка и значи „слон“. Во 1980 година, на највисоката банкнота од 500 сили, централната банка го поставила ликот на Тито.

Банкнотата била пуштена во оптек на 16 април 1981 година, а во употреба останала до 1985 година, кога Гвинеја повторно го вовела гвинејскиот франк. До денес не е познато каде била отпечатена банкнотата, ниту кој бил авторот на портретот.

На предната страна, Тито бил прикажан на левата страна, со поглед свртен надесно. На десната страна се наоѓале номиналната вредност и датумот 1 март 1960 година.

Иако од нумизматички аспект оваа банкнота нема особена вредност, таа е исклучително интересна од историски аспект. Причината е едноставна – на неа е прикажан лидер на друга држава, нешто што е многу невообичаено за националните валути.

Уште понеобично е што Гвинеја, која стекнала независност од Франција во 1958 година, избрала европски политичар и белец за мотив на својата банкнота.

Објаснувањето, сепак, се крие во целата серија банкноти.

Темата била борбата против колонијализмот и империјализмот. Затоа, покрај Тито, на останатите банкноти биле прикажани и други познати личности од борбите за независност и ослободување на народите.

На банкнотата од два сили бил прикажан мароканскиот крал Мохамед V, на пет сили поранешниот претседател на Гана, Френсис Нвија Кофи-Нгонлома, додека на банкнотата од 10 сили бил прикажан Патрис Лумумба, поранешен премиер на Демократска Република Конго.

На банкнотата од 25 сили бил кралот на Дахомеј, Беханзин, а на 50 сили кралот на Лабе, Алфа Јаја Диало. На банкнотите од еден и 100 сили биле прикажани Гвинејците Мафори Бангура и Самори Туре.

Заедничко за сите овие историски личности била нивната поврзаност со борбата против колонијализмот и стремежот кон независност.

Во тој контекст, изборот на Тито станува многу појасен.

Во времето кога банкнотата била издадена, Гвинеја била дел од Движењето на неврзаните, а Тито бил еден од неговите највлијателни лидери и симболи. Затоа неговиот лик на гвинејската банкнота не бил случаен избор, туку дел од пошироката политичка порака на целата серија.

Така, иако Југославија го ставила Тито на својата банкнота дури во 1985 година, Гвинеја тоа го направила уште во 1981 година како симбол на антиколонијализмот, независноста и Движењето на неврзаните.

ТИТОТ ПОЧИНАЛ 50 ГОДИНИ ПОРАНО Југославија направила неверојатна грешка на банкнота