НАФТЕН ШОК – Во Дубаи достигна 166 долари за барел, блокадата на Ормутски теснец турка кон 200 долари
Блискиот Исток веќе гори и во Дубаи барел нафта достигна над 166 долари, глобалниот пазар под силен притисок.
Екстремниот раст на цените на нафтата на локалните пазари во Блискиот Исток сè повеќе се смета за сигнал за можните движења на глобалните пазари, особено доколку клучниот транспортен коридор, Ормутски теснец остане затворен подолг период.
Во Дубаи, цената на суровата нафта веќе надмина 166 долари за барел, достигнувајќи рекордно ниво, додека глобалните референтни типови како Brent crude oil и West Texas Intermediate се движат околу 100 долари. Овој јаз меѓу регионалните и глобалните цени укажува на сериозни нарушувања во снабдувањето.
Аналитичарите предупредуваат дека локалните пазари, иако често занемарени, сега даваат рани сигнали за потенцијален глобален ценовен шок. Според експертите од JPMorgan, актуелните цени во Заливот ја отсликуваат акутната недостапност на нафта, што би можело да се прелее и на пазарите во САД и Европа.
Доколку не дојде до брзо отворање на теснецот, се очекува глобалните цени постепено да се израмнат со оние на Блискиот Исток. Намалувањето на залихите и ограниченото снабдување ќе вршат дополнителен притисок врз цените.
Ормутски теснец е од клучно значење за светската економија, бидејќи преку него поминува околу 20% од глобалната трговија со нафта. Во моментов, сообраќајот низ овој премин е речиси целосно запрен, што создава дневен дефицит од околу 10 милиони барели на светскиот пазар.
Поради ова, алтернативни извори како нафтата од Оман добиваат на значење, додека американската West Texas Intermediate станува сè побарана, иако не е целосна замена за блискоисточните сорти.
Ценовните нарушувања се особено изразени во Азија, каде што пазарите како Сингапур се соочуваат со нестабилност. Дел од аналитичарите дури сметаат дека тамошните цени во моментов не ја отсликуваат реалната состојба на пазарот.
Во меѓувреме, Brent crude oil бележи значителен раст и повеќе од 48% од почетокот на конфликтот и над 76% од почетокот на годината. По нападите врз Иран на крајот на февруари, цената накратко се приближи до 120 долари, а во последниот период стабилно се задржува над 100 долари.
Аналитичарите предупредуваат дека во случај на продолжена блокада, цената на Брент би можела да достигне 150 долари, додека сценариото од 200 долари повеќе не се исклучува. За споредба, историскиот максимум беше 147,5 долари во 2008 година што во денешна вредност би изнесувало околу 224 долари.
И покрај најавите за користење на стратешките резерви, експертите сметаат дека тие нема целосно да го компензираат недостигот. Понатамошниот развој ќе зависи од времетраењето на кризата и од способноста на пазарот да најде алтернативни извори.
Високите цени веќе носат ризици за глобалната економија. Проценките покажуваат дека раст од 10% на цената на нафтата може да ја зголеми инфлацијата за околу 0,4 процентни поени и да го забави економскиот раст.
На крајот, исходот ќе зависи од балансот меѓу понудата и побарувачката, односно од тоа колку долго пазарот ќе издржи пред високите цени да почнат да ја намалуваат потрошувачката.
