ЕВРОПА ОТВОРА НОВИ РУДНИЦИ ЗА БАКАР, МАКЕДОНИЈА ПРЕД ДИЛЕМА Ќе го искористиме ли сопственото минерално богатство?

Бакарот станува една од најважните суровини во европската индустриска стратегија. Во новиот пакет од 46 стратешки проекти на Европската Унија, дури 19 го опфаќаат овој метал, што ја потврдува неговата важност за индустрискиот развој, енергетската транзиција и намалувањето на зависноста од увоз.

Додека европските земји забрзано развиваат капацитети за ископување, преработка и рециклирање на критични минерали, Македонија сè уште се соочува со дилемата како да го искористи сопствениот геолошки потенцијал, а притоа да обезбеди високи стандарди за заштита на животната средина.

Во фокусот на домашната дебата повторно се најде проектот за бакар и злато „Иловица-Штука“, кој со години предизвикува спротивставени ставови во јавноста.

Бакарот станува стратешко богатство – 19 европски проекти го вклучуваат овој метал

Од вкупно 46 стратешки проекти на ЕУ, осум се однесуваат на ископување минерални суровини, 11 на нивна преработка, а 19 на рециклирање.

Дополнителни осум проекти се интегрирани, од кои три ги комбинираат ископувањето и преработката, а пет преработката и рециклирањето.

Проектите добиваат можност за пристап до европски механизми за финансирање и забрзани административни процедури за издавање дозволи, согласно европскиот Акт за критични суровини.

Европската комисија нагласува дека изборот бил направен врз основа на придонесот кон сигурноста на снабдувањето, техничката изводливост, одржливоста и прекуграничните економски придобивки.

Од Грција до Шведска – Европа инвестира во нови рударски капацитети

Меѓу проектите за експлоатација на бакар се наоѓаат рудникот „Скуриес“ во Грција, „Кобре Сан Рафаел“ во Шпанија, „Суханко“ и „Хауталампи“ во Финска, „Ретков-Гродишче“ во Полска и „Вискарија“ во Шведска.

Истовремено, капацитети за преработка на бакар се развиваат во Бугарија, преку проектот „Пирдоп“, и во Белгија, преку проектот OREON.

Дополнително, единаесет постројки за рециклирање се предвидени во Полска, Италија, Германија, Грција, Белгија и Холандија.

Овие инвестиции се дел од пошироката европска стратегија за обезбедување сопствени извори на суровини и намалување на зависноста од надворешни добавувачи.

„Иловица-Штука“ повторно ја отвори дебатата за рударството во Македонија

Додека Европската Унија ги проширува своите рударски и индустриски капацитети, во Македонија продолжува дебатата за можностите и ризиците од нови рударски инвестиции.

Еден од најпознатите проекти е „Иловица-Штука“, предвиден за експлоатација на бакар и злато.

Проектот неодамна повторно беше предмет на критики од дел од еколошките активисти на јавната расправа за нацртот на Просторниот план на Македонија.

Од друга страна, локалната иницијатива „И Здравје и Работа“ повика на аргументирана дискусија, заснована на стручни анализи, економски показатели и реални процени на влијанието врз животната средина.

„Кога дебатата за рударството се сведува на политички пароли и категорично отфрлање на нови инвестиции, без сериозно разгледување на фактите, државата ризикува да се откаже од развојни можности, а граѓаните од потенцијални работни места и економски перспективи“, порачаа од иницијативата.

Европската комисија: Имаме ресурси и финансии, сега го забрзуваме темпото

Извршниот потпретседател на Европската комисија за индустриска стратегија, Стефан Сежурне, порача дека Европа е решена да ја зајакне сопствената независност во снабдувањето со критични минерали.

„Со овој втор бран на стратешки проекти, Европа ги засилува своите напори како никогаш досега за да ја врати својата сувереност над критичните суровини“, изјави Сежурне.

Тој нагласи дека Унијата ги користи расположливите инструменти за отворање рудници, развој на преработувачки капацитети и зајакнување на синџирите на снабдување.

Според него, целта е јасна – помала зависност од увоз и поголемо домашно производство на стратешки суровини.

Македонија располага со бакар, злато, никел и антимон – што предвидува новата стратегија?

Македонија располага со значителен и разновиден геолошки потенцијал, кој вклучува бакар, злато, олово, цинк, антимон и никел, како и неметални минерални суровини, меѓу кои мермер, травертин, гранит и варовник.

Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини претходно информираше за усвојувањето на Стратегијата за минерални суровини 2026–2046 година, со која се предвидува долгорочен развој на секторот.

Една од главните цели е поголем дел од економската вредност на минералните суровини да се создава во самата држава, преку поврзување на рударството со домашната индустрија, развој на преработувачки капацитети и воведување современи технологии.

Воедно, се најавуваат повисоки стандарди за заштита на животната средина, транспарентност и заштита на јавниот интерес.

Новите закони за рударство и геологија треба да овозможат и утврдување национална листа на критични минерали, како основа за препознавање потенцијални стратешки проекти.

Европа ги забрзува дозволите – 25 проекти веќе ја поминале еколошката процена

Првите стратешки проекти на Европската Унија, избрани во 2025 година, веќе бележат напредок кон реализација.

Според објавените податоци, 25 проекти ја завршиле проценката на влијанието врз животната средина, додека 17 добиле градежни дозволи.

Важна улога во забрзувањето на процедурите имаат единствените контакт-точки во земјите членки, преку кои се олеснува административниот процес.

Економски развој или еколошки ризик – Македонија пред важна одлука

Европската стратегија за критични минерални суровини отвора нови можности и за македонската економија, но истовремено поставува сериозни прашања за начинот на искористување на природните богатства.

Од една страна се потенцијалните инвестиции, новите работни места, индустрискиот развој и зголемените приходи. Од друга страна се потребата од строга контрола, заштита на водите, почвата и здравјето на населението, како и долгорочните последици од рударските активности.

Додека Европа инвестира во сопствените минерални ресурси, клучното прашање за Македонија останува дали ќе успее да создаде модел во кој економските придобивки ќе одат заедно со еколошката безбедност и интересите на граѓаните.