ЌЕ СЕ УКИНЕ ЛИ ВТОРИОТ ПЕНЗИСКИ СТОЛБ Мицкоски откри три сценарија

Македонскиот пензиски систем би можел да претрпи сериозни промени, откако Владата започнала да разгледува неколку можни сценарија за надминување на финансиските проблеми во Фондот за пензиско и инвалидско осигурување.

Премиерот Христијан Мицкоски откри дека меѓу опциите се национализација на вториот пензиски столб, привремено запирање на уплатите во приватните пензиски фондови, но и можност граѓаните самостојно да избираат каде ќе се уплаќаат нивните пензиски придонеси.

Причина за разгледувањето на овие решенија е растечкиот финансиски притисок врз пензискиот систем, но и незадоволството на премиерот од резултатите на компаниите што управуваат со приватните пензиски фондови. Мицкоски посочи дека Владата ги анализира искуствата на повеќе европски држави кои во минатото презеле различни мерки во своите пензиски системи.

„Имаме неколку сценарија коишто ги разгледуваме. Да речеме, што се случувало во Европа, имаме целосно национализирање на вториот пензиски столб и тоа го имаат во неколку држави од централна Европа, како Унгарија, Полска и така натаму“, изјави премиерот.

Тој го спомена и скандинавско-балтичкиот модел, кој предвидува привремено запирање на уплатите во вториот задолжителен пензиски столб, со цел намалување на буџетскиот дефицит и создавање простор за поголеми капитални инвестиции.

Третата можност што се разгледува е граѓаните самите да одлучуваат дали нивните пензиски придонеси ќе се насочуваат само во државниот систем или дел од нив ќе продолжат да се уплаќаат во приватните пензиски фондови.

Засега не е донесена конечна одлука за ниту едно од овие сценарија. Премиерот упати остри критики до компаниите што управуваат со средствата од вториот пензиски столб, оценувајќи дека не ги оствариле очекуваните резултати. Според неговите тврдења, приносите на средствата на граѓаните се трипати помали од очекуваното при воспоставувањето на системот пред две децении.

„Со легачење не може, или ќе се работи, ќе ги засукаат ракавите или не може веќе така како што досега функционираат работите“, порача Мицкоски.

Тој нагласи дека компаниите добиле можност да управуваат со средствата на граѓаните, но дека тоа подразбира и обврска да обезбедат соодветни резултати. Според премиерот, во деловниот свет неуспешните менаџери треба да бидат заменети со поуспешни, а истиот принцип треба да важи и за управувањето со пензиските заштеди.

Едно од најважните прашања што се отвора со можните реформи е судбината на средствата што граѓаните досега ги уплаќале во вториот пензиски столб. Мицкоски уверува дека тие средства остануваат сопственост на осигурениците и дека граѓаните нема да ги изгубат, без оглед на тоа кое решение ќе биде избрано.

Премиерот истовремено предупреди дека првите корисници на пензии од вториот столб добиваат ниски износи, поради што државата мора дополнително да издвојува пари за да им се обезбеди минималната пензија. Според него, ваквата состојба покажува дека постојниот модел не ги исполнува во целост очекувањата и дека се неопходни промени.

Дебатата за иднината на вториот пензиски столб доаѓа по сериозното предупредување на Фискалниот совет, кој пред околу еден месец укажа на потребата од итни реформи во пензискиот систем.

Според анализите на Советот, вкупниот финансиски јаз поврзан со Фондот за пензиско и инвалидско осигурување, вклучително и обврските кон вториот пензиски столб и здравственото осигурување на пензионерите, достигнува речиси една милијарда евра годишно.

Оваа состојба претставува сериозен предизвик за одржливоста на пензискиот систем и за државниот буџет. Дали Владата ќе се одлучи за национализација, привремено запирање на уплатите или поголема слобода на избор за граѓаните, засега останува отворено прашање.

Извесно е дека најавените можности отвораат една од најзначајните дебати за иднината на пензиите во Македонија.