ДАЛИ ПЛАЌАВМЕ ПОСКАПО ПРЕКУ „БУКИНГ“ Над 15.000 хотели бараат милијарди евра отштета
Европските хотели ја обвинуваат популарната платформа дека со години им ја ограничувала можноста да нудат поевтини соби преку сопствените интернет-страници. Судската битка во Амстердам може да има големи последици за туристичкиот пазар.
Повеќе од 15.000 хотели од Европа започнаа голема правна битка против популарната платформа за резервации „Букинг“ (Booking.com), барајќи финансиска отштета која би можела да достигне неколку милијарди евра.
Хотелиерите ја обвинуваат компанијата дека во период од две децении применувала договорни правила со кои им ја ограничувала слободата самостојно да ги формираат цените на своите соби.
Колективната судска постапка е покрената во јануари 2026 година пред надлежен суд во Амстердам, а зад неа стојат европското здружение на хотелиери ХОТРЕК и повеќе од 30 национални хотелски здруженија.
Хотелите тврдат дека не смееле да нудат пониски цени
Во центарот на спорот се таканаречените клаузули за паритет на цените, кои со години биле дел од договорите меѓу „Букинг“ и хотелите.
Според тврдењата на хотелиерите, овие одредби ги спречувале да понудат пониски цени на своите интернет-страници, а во одредени периоди и преку конкурентски платформи.
На пример, доколку хотелска соба на „Букинг“ чинела 100 евра, хотелот не можел слободно да ја понуди истата соба за 90 евра преку сопствената интернет-страница, иако на тој начин би избегнал плаќање посредничка провизија.
Хотелиерите сметаат дека ваквата практика ја ограничувала конкуренцијата, ја зголемувала нивната зависност од платформата и ги намалувала можностите туристите да добијат поевтино сместување.
Се бара отштета за период од 20 години
Барањата за надомест на штета го опфаќаат периодот од 2004 до 2024 година.
Фондацијата што ја води колективната постапка проценува дека финансиската штета би можела да изнесува 30 проценти или повеќе од провизиите што хотелите ги платиле во наведениот период.
Доколку овие процени се потврдат, вкупната отштета би можела да достигне неколку милијарди евра.
Сепак, станува збор за барања и процени на тужителите, а не за суми што веќе се утврдени со правосилна судска одлука.
Европскиот суд веќе се изјаснил за спорните клаузули
Значаен момент во случајот претставува одлуката на Судот на правдата на Европската Унија од септември 2024 година.
Судот утврдил дека клаузулите за паритет на цените не можат автоматски да се сметаат за неопходни за функционирањето на платформите за онлајн резервации и дека можат да имаат ограничувачки ефект врз конкуренцијата.
Сепак, оваа одлука не значи дека хотелите автоматски имаат право на отштета.
Во постапката пред судот во Амстердам допрва ќе треба да се утврди дали хотелите претрпеле конкретна финансиска штета и колкав би бил евентуалниот надомест.
„Букинг“ ги отфрла обвинувањата
Од компанијата ги негираат тврдењата на хотелиерите, посочувајќи дека правилата за усогласување на цените биле вообичаена практика во туристичката индустрија.
Според „Букинг“, ваквите правила придонесувале за поголема доверба на корисниците во прикажаните цени.
Компанијата нагласува дека нејзината платформа им овозможува на малите и независните хотели да стигнат до милиони потенцијални гости без големи вложувања во сопствено рекламирање.
Од „Букинг“ потврдуваат дека спорните клаузули повеќе не се применуваат во Европската економска област.
Што значи ова за македонските туристи?
Случајот е особено интересен и за македонските граѓани кои често резервираат летни одмори и други патувања во Грција, Хрватска, Италија и останатите европски туристички дестинации.
Иако „Букинг“ овозможува брзо пребарување и споредување на илјадници понуди, цената прикажана на платформата не мора секогаш да биде најповолната.
Во одредени случаи, директната резервација преку интернет-страницата на хотелот може да биде поевтина.
Сепак, при споредувањето на цените треба да се земат предвид и дополнителните трошоци, туристичките такси, условите за откажување, појадокот и другите услуги вклучени во понудата.
Судската одлука може да има големо значење за туристичкиот пазар
Колективната тужба отвора поширока дебата за влијанието на големите дигитални платформи врз туристичкиот сектор.
Иако ваквите компании претставуваат значаен канал преку кој хотелите привлекуваат гости, нивната пазарна моќ и договорните услови можат да влијаат врз самостојноста на хотелиерите.
Европската Унија веќе го стави „Букинг“ под посебни регулаторни обврски согласно Законот за дигитални пазари.
Исходот од постапката во Амстердам ќе покаже дали хотелите ќе успеат да докажат дека спорните правила им нанеле финансиска штета и дали ќе добијат надомест што потенцијално би се мерел во милијарди евра.
