ОРМУСКИОТ ТЕСНЕЦ ОТВОРЕН, А ГОРИВАТА НЕ ПОЕВТИНУВААТ Танкерите чинат 1,6 милиони долари дневно

Отворањето на Ормускиот Теснец не донесе очекувано намалување на цените на горивата. Напротив, бензинот и дизелот остануваат исклучително скапи, додека нарушените транспортни рути, воените ризици и намалените светски резерви создаваат дополнителен притисок врз енергетскиот пазар.

Според Си-ен-ен (CNN), просечната цена на бензинот во САД достигнала 4,36 долари за галон, што претставува највисоко ниво за овој период од годината. Цената на дизелот, пак, е само дваесетина центи под рекордот забележан минатиот месец.

Иако деблокадата на Ормускиот Теснец го олесни снабдувањето со нафта, проблемите далеку од тоа да се надминати. Пловидбата низ регионот и понатаму е ризична и скапа, украинските дронови напаѓаат руски рафинерии, а нападите на Хутите во Црвеното Море го загрозуваат поморскиот сообраќај по уште една важна светска транспортна рута.

„Војните не се завршени. Нема мир. Енергетскиот систем и понатаму е под огромен притисок“, изјави Јан Стјуарт, глобален енергетски стратег во компанијата „Пајпер Сендлер“.

Транспортот на нафта поскапе до неверојатни размери

Еден од најголемите проблеми е драматичното зголемување на цената за транспорт на нафта со големи танкери. Минатата година изнајмувањето голем танкер за транспорт на нафта од Персискиот Залив до Кина чинело околу 65.000 долари дневно. Непосредно пред војната во Иран, цената достигнала приближно 230.000 долари, додека сега се искачува до дури 1,6 милиони долари дневно.

Безбедносните ризици ги зголемуваат и трошоците за екипажите. Некои бродски компании им нудат на морнарите бонуси до 25.000 долари за едно патување, а значително поскапело и осигурувањето на бродовите.

Последиците директно се одразуваат врз цената на испорачаната нафта. Том Клоза, главен енергетски советник во „Галф Оил“, посочува дека транспортот на еден барел нафта од Персискиот Залив, кој претходно чинел околу два долара, сега достигнува приближно 33 долари.

Ова создава сè поголем јаз меѓу цената на нафтата на финансиските пазари и цената на нафтата што може веднаш физички да се испорача. Во четвртокот, според наведените податоци, физичката нафта од типот брент се продавала за 135,74 долари за барел, додека фјучерс-договорите се движеле околу 100 долари. Повисоките трошоци за транспорт, осигурување и набавка ја поскапуваат испорачаната нафта, а притисокот постепено се пренесува и врз цените на бензинските пумпи.

Војните ги намалуваат резервите, а нови закани го притискаат пазарот

Дополнителна неизвесност создаваат војната меѓу САД и Иран, нападите врз бродовите во Црвеното Море и украинските напади врз руските рафинерии. Русија го ограничи извозот на горива поради проблеми со снабдувањето на домашниот пазар, додека Кина исто така го намали извозот за да ги заштити сопствените потреби.

Во меѓувреме, американските рафинерии работат блиску до полн капацитет, што го ограничува просторот за дополнително зголемување на производството. Како дополнителен ризик се наведува и ураганот Исајас, кој би можел да го наруши производството на нафта во Мексиканскиот Залив. Експертите предупредуваат дека светските резерви на нафта и нафтени деривати значително се намалиле во изминатите месеци, бидејќи биле користени за ублажување на последиците од нарушеното снабдување.

„Работиме со многу ниски резерви. Повеќе немаме никаква заштита“, предупреди Стјуарт.

Ова значи дека секое ново нарушување на производството или транспортот би можело дополнително да ја влоши состојбата. Дури и кога важните поморски рути повторно се достапни, враќањето на нормалните цени не е автоматско: пазарот и натаму ги плаќа последиците од војните, скапото осигурување, ограничените резерви и неизвесноста околу идните испораки.