ВУЧИЌ ОД ОН Стариот меѓународен поредок се распадна, се раѓа нов свет со два центри на моќ

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, во обраќањето пред Генералното собрание на Обединетите нации оцени дека меѓународниот систем каков што светот го познавал со децении повеќе не постои и дека се создава нов поредок, со два главни центри на моќ и сè посилни регионални актери.

Според Вучиќ, светот влегува во период на посложена и понепредвидлива распределба на моќта, во кој ризикот од конфликти е поголем од кога било во изминатите децении.

Тој посочи дека современите конфликти повеќе не се ограничени само на класични вооружени судири меѓу државите, туку вклучуваат економски притисоци, технолошки ограничувања, борба за ресурси и пазари, кибер-напади, дезинформации и обиди за влијание врз други општества.

„Границата меѓу мирот и конфликтот станува сè помалку јасна“, рече Вучиќ, додавајќи дека последиците од конфронтациите меѓу големите и регионалните сили сè повеќе ги чувствуваат и државите кои не се директно вклучени во конфликтите.

„Просторот за независно одлучување станува сè потесен“

Говорејќи за положбата на малите и средните држави, Вучиќ оцени дека притисокот врз нив да изберат страна е сè поголем.

Тој предупреди дека несогласувањата меѓу најмоќните држави ги парализираат меѓународните институции, додека принципите на меѓународното право, според него, не се применуваат еднакво кон сите.

„Најголемиот проблем денес не е недостатокот на правила и политички принципи, туку нивното непочитување“, порача српскиот претседател.

Вучиќ го нападна односот на Западот кон Косово

Најголем дел од неговото обраќање беше посветен на Косово и Метохија и на НАТО-бомбардирањето на СР Југославија во 1999 година.

Вучиќ тврдеше дека денешното повикување на Повелбата на ОН и меѓународното право е лицемерно доколку истите принципи не биле почитувани во минатото.

Тој потсети дека во 1999 година НАТО изврши воздушна кампања против СР Југославија без одлука на Советот за безбедност на ОН и оцени дека со тоа бил сериозно нарушен системот воспоставен по Втората светска војна.

Вучиќ повторно ја осуди независноста на Косово и порача дека Србија продолжува да се повикува на Повелбата на ОН и Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност.

Тој им се заблагодари на 107 држави кои, според неговите зборови, не ја признале независноста на Косово.

Предупредување до земјите од Глобалниот Југ

Вучиќ упати и порака до земјите од Глобалниот Југ да бидат внимателни при склучувањето договори со големите сили.

Како пример го посочи Бриселскиот договор од 2013 година, тврдејќи дека Србија ги исполнила своите обврски, додека обврската за формирање Заедница на српски општини, според него, не е реализирана.

„Србија ќе ја брани својата земја, својот територијален интегритет, Повелбата на ОН и Резолуцијата 1244“, порача српскиот претседател.

Србија останува на европскиот пат, но ги задржува врските со другите сили

Вучиќ рече дека членството во Европската Унија останува стратешка цел на Србија, но предупреди на, како што го нарече, „замор од проширувањето“.

Тој потсети дека Србија добила кандидатски статус во 2012 година, а преговорите за членство ги започнала во 2014 година.

Како начин за надминување на застојот, Белград предлага земјите од Западен Балкан постепено да добијат пристап до единствениот европски пазар и до Шенген-зоната и пред полноправното членство во ЕУ.

Истовремено, Вучиќ порача дека европската интеграција не значи откажување од традиционалните односи со Кина, Русија и други држави.

„Свет во кој разговараме само со истомисленици би имал мала потреба од дипломатија“, рече тој, нагласувајќи дека слободата и независноста во донесувањето одлуки се меѓу највисоките вредности за Србија.

Вучиќ предупреди на нова трка во вооружувањето

Српскиот претседател предупреди и на зголемувањето на воените буџети, ширењето на конфликтите и слабеењето на механизмите за контрола на оружјето.

Тој оцени дека Советот за безбедност на ОН често е блокиран токму во кризите во кои е најпотребен, додека системот на ОН се соочува со финансиски притисоци и барања за поголема ефикасност.

Србија, како што рече, ја поддржува реформата на ОН и се залага за порепрезентативен Совет за безбедност, со поголема застапеност на земјите во развој, особено од Африка, како и за дополнителен стол за Источноевропската група.

Вештачката интелигенција носи можности, но и ризици

Во говорот Вучиќ се осврна и на брзиот развој на вештачката интелигенција.

Тој оцени дека технологијата веќе ги менува економијата, образованието, медицината, безбедноста, пазарот на трудот и начинот на функционирање на државите.

Според него, вештачката интелигенција може да донесе огромни придобивки, но истовремено да ги продлабочи нееднаквостите, да создаде нови форми на манипулација и да отвори безбедносни ризици.

Вучиќ потсети дека Србија претседаваше со Глобалното партнерство за вештачка интелигенција во 2025 година, при што, како што рече, меѓу приоритетите биле безбедноста, човековите права, владеењето на правото и намалувањето на дигиталниот јаз.

„Колку е помоќна технологијата, толку поодговорни мора да бидат луѓето што ја управуваат“, порача тој.

ЕКСПО 2027 – Србија ги очекува земјите од целиот свет

Вучиќ ги покани земјите членки на ОН на специјализираната изложба ЕКСПО 2027, која следната година ќе се одржи во Белград под темата „Игра за човештвото: Спорт и музика за сите“.

Тој изрази благодарност до земјите што досега го потврдиле учеството и најави дека Белград ќе биде место на средба на културата, науката, спортот, технологијата, економијата и младите од целиот свет.

На крајот од говорот, Вучиќ порача дека довербата во меѓународното право и ОН не може да се врати само со декларации.

„Секој од нас мора да почне од сопствените одлуки“, рече тој, нагласувајќи дека Србија, според него, придонесува кон зачувување на мирот преку учество во мировни мисии, помош за загрозените и дијалог со државите со кои има несогласувања.