НЕВЕРОЈАТНО ОТКРИТИЕ Земјата сама ги урива своите највисоки врвови
Иако Монт Еверест секоја година станува повисок, геолошките сили и ерозијата поставуваат строга граница на неговиот раст.
Планините отсекогаш биле симбол на моќта на природата, но и тие имаат свои граници. Иако највисоките врвови на Земјата, меѓу кои и Монт Еверест, продолжуваат да растат за неколку милиметри годишно, научниците објаснуваат дека постојат природни механизми кои спречуваат нивната височина бесконечно да се зголемува.
Монт Еверест денес достигнува 8.849 метри надморска височина и останува највисоката точка на планетата. Теоретските модели покажуваат дека планините би можеле да бидат значително повисоки, но во реалноста геолошките закони поставуваат јасни ограничувања.
Според геологот Хокон Фосен, клучната причина се крие во огромниот притисок што се создава во внатрешноста на планината. На големи височини, особено над 5.000 метри, карпите повеќе не се однесуваат како цврсти тела, туку постепено почнуваат да се деформираат и да „течат“. Колку е поголема масата на планината, толку е потешко таа да ја задржи својата стабилност.
Хималаите, каде се наоѓаат Еверест и К2, започнале да се формираат пред околу 50 милиони години по судирот на две тектонски плочи. Најинтензивниот раст се случил во првите милиони години, но со текот на времето процесот значително се забавил поради зголемениот притисок во самите планински масиви.
Покрај внатрешните сили на Земјата, на висината на планините влијаат и надворешни фактори. Ветровите, дождовите, снегот и глечерите постојано ја разоруваат карпестата структура преку процесот на ерозија, носејќи материјал од врвовите кон пониските предели.
Дополнителен фактор е нестабилноста на стрмните падини. Кога планината ќе достигне одредена висина и наклон, зачестуваат одроните и свлечиштата, кои природно го ограничуваат понатамошното издигнување.
Научниците сметаат дека денешната висина на најголемите планински врвови претставува резултат на долготрајна рамнотежа меѓу силите што ја подигаат Земјината кора и процесите што постојано ја разградуваат. Токму затоа, иако Еверест сè уште расте, природата не дозволува планините да станат бесконечно високи.
