(ВИДЕО) ДРАМАТИЧНО ПЛАЧЕЊЕ НА ВОДИТЕЛОТ ПРИ ОБЈАВУВАЊЕ НА ВЕСТА ЗА СМРТТА НА ХАМНЕИ – Кој ќе го наследи, четири нивоа на наследување

Водителот на Иранскиот државен медиум драматично и со плачење извести за смртта на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, кој беше убиен во својот комплекс во Техеран. Според државната новинска агенција Фарс, Хамнеи бил убиен рано наутро во саботата „во неговата канцеларија во резиденцијата на лидерот“ додека ги извршувал своите должности. Сателитските снимки направени по нападот покажуваат густ црн чад кој се издига од комплексот, а неколку згради се тешко оштетени. Комплексот се наоѓа во центарот на Техеран, близу до универзитетот, и е клучно седиште на теократското раководство на Исламската Република.

По потврдувањето на неговата смрт, Иран се соочува со најтешката политичка криза од револуцијата во 1979 година.

Да потсетиме, ден пред смртта на Хамнеи, САД и Израел започнаа координирани напади врз ирански воени и безбедносни цели. Пентагон ја нарече својата операција „Епски гнев“, додека Израел акцијата ја нарече „Лавовски рик“. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека целта на нападот е да се „намали безбедносната закана за САД“ и да им се даде можност на Иранците „да ги соборат своите владетели“.

Во контранапад, Иран лансираше ракети врз Израел и американски бази во Бахреин, Обединетите Арапски Емирати и Катар. Израел прогласи вонредна состојба, а регионот е на работ на поширок конфликт.

Али Хамнеи, 86 години, владееше со Иран од 1989 година, кога ја презеде функцијата врховен лидер по смртта на Хомеини. Како највисок авторитет во политичкиот и религиозниот систем, тој ги контролираше вооружени сили, безбедносни служби, судство и клучни политички одлуки.

За време на неговите 36 години владеење, Хамнеи преживеа бројни протести и бунтови, вклучувајќи ги студентските немири во 1999 година, протестите во 2009 и 2019 година, како и движењето „Жени, живот, слобода“ во 2022-2023 година. Секој пат режимот одговараше со репресија. Неговото владеење се карактеризираше со строга контрола, потпирање на Револуционерната гарда (ИРГЦ) и конфронтација со САД и Израел.

Хамнеи ја планирал својата замена уште пред смртта. Тој им наложил на високиот функционер за национална безбедност Али Лариџани и на други доверливи соработници да осигурат дека земјата ќе преживее и во случај на убиство на лидерот. Именувал четири нивоа на наследување за секоја од воените и владините позиции кои ги контролирал лично.

Лариџани е блиску до Хамнеи и ќе има значајна улога за време на воената криза, но тој веројатно не е предвиден како наследник бидејќи не е висок шиитски свештеник, основен услов за врховен лидер. Хамнеи исто така им делегирал задачи на мал круг доверливи лица, кои можат да носат одлуки доколку комуникацијата со него биде прекината.

Покрај тоа, за време на 12-дневната војна со Израел минатото лето, Хамнеи именувал тројца потенцијални кандидати за наследник, кои не се јавно познати.

An Iranian news anchor broke down in tears on live television while reading the news of Ali Khamenei’s death. pic.twitter.com/5v7WpTBYr4

— Visegrád 24 (@visegrad24) March 1, 2026