ОД ОТПОР ДО ПРОГОН – Судбината на НОФ и македонските борци

По завршувањето на Втората светска војна, Грција влезе во еден од најтешките периоди во својата понова историја. Во периодот од 1946 до 1949 година, земјата беше зафатена од крвава Грчка граѓанска војна и судир што не беше само внатрешен, туку и дел од пошироката геополитичка пресметка меѓу Истокот и Западот.

Од едната страна стоеше десничарската влада во Атина, поддржана од Соединетите Американски Држави и Велика Британија, додека од другата страна беа комунистичките сили предводени од Комунистичката партија на Грција, со силна поддршка од партизанските формации како ЕЛАС. Овој судир претставуваше рана фаза на Студената војна, каде што големите сили директно или индиректно влијаеја врз исходот.

Корените на конфликтот се наоѓаат во периодот на окупацијата од страна на Германија и Бугарија (1941-943). Во тој период, кралот Јоргос Втори замина во егзил во Египет, додека во земјата функционираа колаборационистички власти. Како одговор, левицата го формираше ЕАМ, заедно со неговото воено крило ЕЛАС, кои водеа отпор против окупаторите.

Паралелно со овие настани, во Егејска Македонија се појави НОФ, кој ја мобилизираше македонската заедница во борбата против окупацијата и за политички права и автономија.

Граѓанската војна се одвиваше во неколку фази. Првата (1942-944) беше внатрешен судир меѓу отпорничките движења. Втората започна по ослободувањето, кога се врати кралот и се формираше централната власт во Атина. Третата и најжестока фаза (1946-1949) заврши со победа на владините сили, значително помогната од западната поддршка, и со забрана на Комунистичката партија.

Последиците беа тешки и долготрајни. Се проценува дека околу 50.000 луѓе го загубиле животот, од кои значителен дел биле Македонци. По поразот на комунистичките сили во 1949 година, следуваа апсења, прогон и масовно иселување. Над 50.000 Македонци беа принудени да ги напуштат своите домови и да побараат засолниште во земји како Југославија, Полска, Романија, Чехословачка, Унгарија и Советскиот Сојуз.

Овој конфликт остави длабоки политички, етнички и социјални последици, не само за Грција, туку и за целиот регион, чии одгласи се чувствуваат и денес.