НАЦИСТИЧКИ СКАНДИРАЊА, АНТИСЕМИТИЗАМ И СИМБОЛИЧЕН КОВЧЕГ Хајдук се извини по скандалот со Торцида, во центарот на вниманието поранешен лидер на навивачите

Фудбалскиот клуб Хајдук од Сплит упати јавно извинување поради нацистичките и антисемитските скандирања на дел од неговите навивачи пред натпреварот со Ајакс во Конференциската лига на УЕФА. Клубот им се извини на присутните на стадионот, на европската фудбалска централа, како и на раководството и играчите на холандскиот тим, нагласувајќи дека не сака Европа да го памети по вакви сцени.

„Хајдук направи сè што можеше и мораше според прописите на УЕФА, но и покрај сите наши напори се случи нешто со кое не се гордееме. Подготвени сме како клуб да ја преземеме одговорноста“, соопшти сплитскиот клуб.

Инцидентот се случил на 15 октомври, за време на организираното движење на навивачката група „Торцида“ кон стадионот „Пољуд“. Дел од навивачите извикувале антисемитски и нацистички пароли, меѓу кои „Газете ги Евреите“, „Аушвиц“ и „Устани, Адолфе“, како и пароли поврзани со усташкото движење.

Особено внимание предизвикал стар автомобил „Голф“, кој влечел ковчег со натпис „Ајакс“. Сцената била алузија на четвртфиналето во Лигата на шампионите во 1995 година, а навивачите подоцна го фрлиле ковчегот на земја и го искршиле со нозете.

Поранешниот секретар на Торцида во центарот на вниманието

По инцидентот, хрватските медиуми го посочија Стипе Лекиќ, поранешен секретар и долгогодишен истакнат член на Торцида, како едно од лицата што се гледаат на снимките од поворката.

Според снимките објавени од порталот „Индекс“, Лекиќ учествувал во уништувањето на симболичниот ковчег со името на Ајакс, додека дел од навивачите извикувале антисемитски пароли и упатувале пораки со нацистичка содржина.

Лекиќ бил дел од раководните структури на навивачката организација од октомври 2006 до август 2012 година. Според „Индекс“, по период на отсуство од навивачките активности, во последните четири до пет години повторно се појавувал во првите редови на Торцида.

Неговото име и претходно било поврзувано со контроверзии околу нацистичката симболика. Во 2007 година бил меѓу навивачите што носеле маици со натпис „Hajduk Jugend“, алузија на Хитлеровата младина, и со нацистички орел чиј симбол бил заменет со грбот на Хајдук. Лекиќ тогаш изјавил дека му се допаѓаат натписот и симболот, но ја отфрлил поврзаноста со нацизмот.

Во ноември 2025 година, според медиумските извештаи, тој предводел протест на сплитската Рива во поддршка на лица уапсени по инцидент на манифестацијата „Денови на српската култура“. Во август 2026 година, пак, според снимка наведена од „Индекс“, предводел скандирање на усташкиот поздрав „За дом спремни“ за време на одбележувањето на Денот на победата и татковинската благодарност во Книн.

Полицијата истражува, уапсени три лица

Хрватската полиција соопшти дека истрагата за настаните во Сплит е во тек и дека се преземаат мерки за утврдување на идентитетот и индивидуалната одговорност на учесниците.

Според објавените информации, три лица биле уапсени поради сомневање за кривично дело јавно поттикнување насилство и омраза. Засега нема потврда дека Лекиќ е меѓу уапсените.

Полицијата соопшти и дека во пресрет на натпреварот биле приведени десетици лица поради различни прекршоци. Вкупно, од вторникот биле приведени најмалку 109 лица, а за безбедноста на градот биле распоредени околу 600 полицајци.

Тензиите во Сплит започнале неколку дена пред натпреварот. Во ноќта меѓу средата и четвртокот на сплитската Рива избувнала тепачка во која, според извештаите, учествувале околу 500 навивачи на двата клуба. Во напади поврзани со навивачи на Хајдук, полесни повреди добиле и четворица холандски државјани.

Скандирањата и нацистичката симболика предизвикаа осуди и од политичките партии СДП и „Можемо!“, додека градоначалникот на Сплит, Томислав Шута, повика на фер и спортско навивање. Хрватскиот министер за надворешни работи Гордан Грлиќ Радман, според медиумските извештаи, исто така побара одговорност за антисемитските пораки.

Победата на Хајдук остана во сенка на скандалот

На теренот, Хајдук ја совлада холандската екипа со 2-1 и со победа го започна настапот во лигашката фаза на Конференциската лига. Сепак, спортскиот резултат остана во сенка на случувањата пред натпреварот.

„Оваа голема и значајна победа на нашиот тим не смее да остане во сенка на настани за кои се надеваме дека нема да се повторат“, наведоа од клубот, повикувајќи ги навивачите и понатаму да го поддржуваат тимот, но во атмосфера на спортско навивање и меѓусебно почитување.

Хајдук порача дека е подготвен да ја преземе одговорноста во рамките на своите обврски, додека истрагата треба да ги утврди околностите и одговорноста за инцидентите.

Настанот повторно го отвори прашањето за присуството на нацистичка и усташка симболика во дел од навивачката култура во Хрватска, како и за границата меѓу навивачкиот ривалитет и јавното поттикнување омраза.