ЕУ НЕ ПОПУШТИ Новите биометриски проверки остануваат, патниците ги чекаат долги редици

Европската Унија ги отфрли барањата на аеродромите и авиокомпаниите за одложување на примената на новите биометриски гранични контроли за патниците од земјите кои не се членки на ЕУ, и покрај предупредувањата за можни долги редици и доцнења на дел од граничните премини. Според британскиот весник „Гардијан“, европските институции признаваат дека новиот Систем за влез и излез (EES) не функционира беспрекорно, но оценуваат дека неговото суспендирање во овој момент не е ниту потребно, ниту изводливо, особено во пресрет на најинтензивната летна туристичка сезона.

Со новиот систем, сите државјани на земји надвор од Европската Унија кои за првпат влегуваат во Шенген-зоната мора да остават отпечатоци од прсти и фотографија од лицето. При секое следно влегување или излегување, нивните биометриски податоци автоматски се проверуваат. Претходно, авиокомпаниите, аеродромските оператори и Меѓународната асоцијација за воздушен транспорт (IATA) побараа воведувањето на системот да се одложи до следното лето. Тие предупредија дека новите процедури може да предизвикаат сериозни застои и пропуштени летови, особено на аеродромите во Португалија, Шпанија, Италија, Грција и Белгија.

Од Европската Унија посочуваат дека делумно суспендирање на системот во одредени земји би создало уште поголеми проблеми, бидејќи патниците би можеле погрешно да бидат евидентирани како лица кои го надминале дозволениот престој од 90 дена во период од 180 дена. Според податоците на ЕУ, од околу 1.500 гранични премини, приближно 20 се идентификувани како критични точки каде што се очекуваат најголеми предизвици. Земјите-членки добиле задача да преземат дополнителни мерки за намалување на застојот.

Еден од најголемите проблеми бил забележан на регионален аеродром каде што во краток временски период пристигнувале околу 3.000 патници на час, што значително го забавило процесирањето поради ограничениот простор. Во Лисабон веќе е ангажиран дополнителен персонал за побрза обработка на патниците, а на аеродромот во Брисел наскоро треба да пристигнат уште 50 службеници на Фронтекс.

Системот EES се развиваше осум години со цел да ја зајакне безбедноста на надворешните граници на Шенген-зоната, по терористичките напади во Париз и Брисел во 2015 и 2016 година. Неговото воведување беше неколкупати одложувано поради технички и организациски предизвици. Според актуелните правила, аеродромите и пристаништата можат привремено да ја суспендираат примената на системот доколку редиците станат преголеми, но оваа можност истекува во септември. Засега ниту една земја-членка не побарала продолжување на оваа мерка.

Европската Унија наведува дека системот веќе покажува конкретни резултати. Досега се евидентирани околу 110 милиони влезови и излези од Шенген-зоната, а на приближно 44.500 лица им бил одбиен влез. Најчестите причини биле недоволно оправдување за посетата или престојот, како и надминување на дозволениот рок од 90 дена. Дополнително, околу 1.000 лица биле идентификувани како потенцијална закана за внатрешната безбедност, додека околу 300 патници биле откриени со фалсификувани пасоши или други патни документи.

Техничките проблеми сè уште го забавуваат целосното воведување на системот на поединечни премини, вклучително и на Евротунелот, каде француските власти работат на нивно надминување. Во меѓувреме, мобилната апликација на Фронтекс, која треба да го забрза процесот на регистрација, засега е целосно достапна само во Шведска, а делумно функционира и во Португалија.