ВО ИЗДАНИЕ НА МАКЕДОНИКА ЛИТЕРА Објавена книгата „Кинеска калиграфија“ од Ѓоре Ѓелев и Лиу Ји

„Македоника литера“ неодамна ја објави книгата „Кинеска калиграфија“ од авторите Ѓоре Ѓелев и Лиу Ји и претставува првата книга на оваа тема во Македонија.

Во оваа книга се опфатени повеќе аспекти од кинеската калиграфија: хронологијата на нејзината појава од првите визуелни претстави од културата јангшао, па сè до поедноставеното стандардно писмо, филозофскиот аспект преку влијанието на таоизмот и конфучијанизмот на самите автори калиграфи при процесот на создавање на калиграфските дела, уметничките вештини во изведувањето на потезите, како и градењето на делата како целосна композиција. Опфатени се и главните стилови писмо: стандарден, чиновнички, печатен, тревест и трчачки. Најголемо внимание е посветено на стандардниот, како најприменуван и кој поседува цел систем на правила на пишување, но и на генералните правила за структурата на знаците. Во одгатнувањето на суштината на оваа уметност, посочени се и ремек-делата на кинеската калиграфија и нејзините најголеми мајстори.

Калиграфијата означува вештина, способност за убаво пишување. Постојат неколку засебни видови калиграфија, па може да се издвојат: кинеската, јапонската, корејската, арапската и западната калиграфија.

Кинеската калиграфија е посебен вид калиграфија која видливо се издвојува по своето значење и особености. Во неа, суштински е втемелена кинеската култура, бидејќи таа е еден вид уметност што ги опфаќа кинескиот јазик, историја, филозофија и естетика. Калиграфијата не е само начин на убаво пишување кинески знаци, туку таа, исто така, е во тесна корелација со сликарството преку запазување на естетските критериуми и на индивидуалноста во изразувањето со четката и со мастилото. Вештината на пишување калиграфија со четка е меѓу четирите традиционални вештини во Кина кои ги негуваат учените на книжевниците.

Кинеската калиграфија ја поседува уникатната особина да биде спој меѓу писменото и уметничкото изразување. Иако има уште многу да се каже за неа, во оваа книга e претставена една целина во која се опфатени суштината, значењето и практикувањето на кинеската калигра­фија. Овој спој на естетика, писменост и филозофија создал едно уметничко јадро кое станало една од најценетите особености на кинеската култура. Од калиграфите од времето на династијата Џин, па сè до денешно време, таа е најценетата кинеска уметност, а нејзиното практикување му дава на авторот посебен вредносен елемент во погледот на луѓето околу него.

Книгата е богато илустрирана со околу 420 прилози.

Ѓоре Ѓелев е автор на неколку поетски и прозни книги, а од 2018 година ја изучува кинеската калиграфија. Во 2024 година отвори изложба на свои калиграфски дела и претставуваше првата изложбана кинеска калиграфија во Македонија.

Лиу Ји е доктор на науки и универзитетски професор во Кина и е калиграф и инструктор по кинеска калиграфија. До неодамна престојуваше во Македонија како наставник по калиграфија.

Фокусирајќи се на кинеската калиграфија, книгата ги спојува културното толкување, историскиот контекст, техничката обука и естетското доживување, со цел да им понуди на македонските читатели сеопфатно разбирање на оваа уметничка форма.

Посебна одлика на книгата е нејзиниот меѓукултурен и заеднички карактер. Едниот автор придонесува со експертиза во подучувањето на кинеска калиграфија и меѓународната едукација за кинески јазик, додека другиот ја нуди перспективата на локален македонски практичар. Заедно, тие го премостуваат јазот меѓу стручното знаење и искуството на ученикот; резултатот не е само прирачник за калиграфија, туку и практично истражување на културната размена меѓу Кина и Македонија, како и на меѓународното ширење на кинеската калиграфија.

Во однос на структурата, книгата излегува од рамките на традиционалниот формат на упатства – кој често се фокусира исклучиво на техниките со четка, структурата на знаците и методите на препишување – започнувајќи со културното значење и духовната суштина на кинеската калиграфија. Потоа, таа се проширува кон историскиот развој на кинеските знаци и писма, алатките и материјалите за пишување, основните техники, структурата на знаците, редоследот на потезите, композицијата и естетиката. Ова создава прогресивен пат на учење кој води од културна свесност кон практична обука, а на крајот – од совладување на вештината кон естетско доживување.

Што се однесува до културното толкување, книгата ја сместува кинеската калиграфија во специфични контексти, како што се кинеската филозофија, општествениот живот, образовните традиции, архитектурата и туристичките пејзажи. Таа ја прикажува повеќеслојната улога на калиграфијата како културна практика во кинеското општество, овозможувајќи им на читателите да разберат дека калиграфијата не е само „убаво напишани знаци“, туку витален медиум за кинеското писмо, историја, мисла и естетски традиции.

Од педагошка гледна точка, книгата ги зема предвид когнитивните карактеристики на учениците од странство. Таа им дава приоритет на клучните компоненти на учењето – како што се формирањето на знаците, структурниот распоред, пропорцијата и рамнотежата, редоследот на потезите и техниките на препишување – за да им помогне на почетниците постепено да ја совладаат визуелната структура на кинеските знаци и принципите на пишување со четка. Понатаму, преку претставување на прочуени калиграфи низ историјата, класични ремек-дела и естетски начела, книгата ги води учениците да напредуваат подалеку од самата вештина за испишување знаци, кон подлабоко разбирање и вреднување на оваа уметничка форма. Следствено, оваа книга има повеќекратна улога: служи како воведен прирачник за калиграфија, како вовед во кинеската култура и како практична вежба за меѓукултурна комуникација. Таа не само што ги запознава македонските читатели со историјата, техниките и естетиката на кинеската калиграфија, туку и настојува да изгради мост на разбирање, со што нуди практичен пристап кон промовирањето на кинеската калиграфија и на врвната традиционална кинеска култура во Македонија.

Инаку, „Македоника литера“ претходно има објавено 66 преведени дела од кинеската литература – белетристика за возрасни и деца, филозофија, историја и културолошки наслови.