ОД 1 ДЕКЕМВРИ НОВИ ПРАВИЛА ЗА БОЛЕДУВАЊЕ Матичниот лекар ќе може да одобри само пет дена без дополнителни критериуми, еве што се менува

Од 1 декември 2026 година стапуваат во примена нови правила за отворање и продолжување на боледувањата во Македонија, со кои се менуваат медицинските критериуми за утврдување на привремената спреченост за работа. Најзначајната новина е што матичните лекари ќе можат да одобруваат боледување до пет дена без примена на дополнителни дијагностички критериуми, наместо досегашните седум дена. По истекот на овој период, за продолжување на боледувањето ќе треба да бидат исполнети медицинските критериуми пропишани за конкретното заболување.

Новиот правилник беше усвоен од Управниот одбор на Фондот за здравствено осигурување на 6 октомври, а објавен во „Службен весник“ на 30 октомври.

Од Фондот за здравствено осигурување појаснуваат дека новите правила не значат укинување или ограничување на правото на боледување, ниту дека пациентите автоматски ќе мора да се вратат на работа по петтиот ден. Матичните лекари и понатаму ќе имаат надлежност да одобруваат боледување во траење до 15 дена, додека за подолги отсуства ќе одлучува лекарска комисија.

Разликата е во начинот на кој ќе се утврдува оправданоста за продолжување на боледувањето. По петтиот ден, доколку пациентот има потреба од понатамошно лекување и отсуство од работа, ќе треба да се исполнат медицинските критериуми за соодветната дијагноза. Во зависност од здравствената состојба, тоа може да подразбира дополнителни лабораториски испитувања, други дијагностички проверки или специјалистички прегледи.

Новите правила предвидуваат различен пристап во зависност од заболувањето. За дел од дијагнозите матичниот лекар ќе може самостојно да ја процени здравствената состојба на пациентот, без потреба од дополнителни лабораториски испитувања. За други заболувања, пак, ќе важат посебни медицински критериуми и временски рамки, што може да наложи дополнителна документација за оправданоста на отсуството од работа.

Едно од прашањата што предизвикува загриженост кај матичните лекари е како ќе се постапува кога пациентот има медицинска потреба од продолжување на боледувањето, но не може навреме да добие термин за специјалистички преглед. Според предвидените решенија, во медицински оправдани случаи ќе може да се издава приоритетен упат за побрз пристап до специјалист. Сепак, дел од лекарите бараат дополнителни појаснувања за практичната примена на ова решение, особено во здравствените установи каде што има недостиг од слободни термини.

Посебни правила се предвидени за долготрајните боледувања. За отсуство подолго од 60 дена, по правило, ќе биде потребно конзилијарно мислење од тројца специјалисти или супспецијалисти, со кое ќе се потврди медицинската оправданост за продолжување на боледувањето. Правилникот предвидува и исклучоци за одредени тешки заболувања, со цел пациентите со сериозни здравствени проблеми да не бидат изложени на непотребни дополнителни постапки.

Олеснувања се предвидени и за хронично болните лица. Кај нив ќе може да се користат претходно издадени дијагностички наоди, доколку сè уште се важечки и соодветни за утврдување на здравствената состојба.

Меѓу новините е и проширувањето на можностите за утврдување боледување без физичко присуство на пациентот. Ова особено се однесува на тешко болните, неподвижните и тешко подвижните лица, како и на пациентите кои се на болничко лекување. Целта е да се избегне непотребно движење низ здравствените установи на пациентите чија здравствена состојба не дозволува редовни посети на лекар.

Дополнително, се воведува поголема примена на електронските постапки. По истекот на 15 дена, матичниот лекар ќе може електронски да го доставува предлогот за продолжување на боледувањето до надлежната лекарска комисија, наместо преку досегашната рачна постапка.

Правилникот ги регулира и постапките за повторно отворање боледување, ретроактивно утврдување на привремена спреченост за работа во оправдани случаи, како и можностите за поднесување приговор на лекарската оценка.

Од Фондот посочуваат дека целта на измените е да се воспостават појасни медицински критериуми, да се намалат можностите за неоправдано користење боледување и да се подобри ефикасноста на системот, без да се загрози правото на пациентите на медицински оправдано отсуство од работа.

Пред почетокот на примената на новиот правилник остануваат отворени повеќе практични прашања, особено околу обезбедувањето навремени специјалистички прегледи, потребната медицинска документација и постапувањето кај заболувања чие времетраење на лекување не може однапред прецизно да се предвиди.

Дел од матичните лекари сметаат дека одредени критериуми треба дополнително да се разгледаат за да се избегнат непотребни административни оптоварувања и повеќекратни прегледи за пациентите. За таа цел, Фондот најави работилници за матичните лекари на 19 и 20 ноември, на кои ќе бидат презентирани новите критериуми и начинот на нивната примена.

На 20 ноември е предвидена и отворена дебата со претставници на лекарите, на која ќе се разгледуваат нивните забелешки, дилеми и можните проблеми при спроведувањето на новите правила. Со почетокот на примената на 1 декември, пациентите и матичните лекари ќе мора да се приспособат на новите процедури.

Клучно за граѓаните: Боледувањето нема автоматски да завршува по пет дена, ниту матичниот лекар ја губи надлежноста да одобрува отсуство до 15 дена. Но, за продолжување по петтиот ден ќе мора да се исполнат пропишаните медицински критериуми за конкретното заболување, што во одредени случаи ќе значи дополнителни испитувања и специјалистичка документација.