197 МИЛИОНИ ЕВРА ЗА РУДАРСТВОТО ВО ШПАНИЈА Што знае Европа за своето богатство, а што Македонија

Шпанија планира да инвестира 197 милиони евра во петгодишна програма за истражување на сопствените минерални ресурси, која опфаќа снимање од воздух на површина од 100.000 квадратни километри. Целта е попрецизно да се утврди каде се наоѓаат минералните суровини и да се создаде основа за нови рударски инвестиции.

Програмата на Геолошкиот и рударски институт на Шпанија предвидува специјализирани летови за собирање податоци за магнетните, радиометриските и гравиметриските карактеристики на три геолошки зони во западниот и јужниот дел на земјата. Во анализата ќе се користи и вештачка интелигенција за обработка на податоците и изработка на предвидувачки геолошки модели.

Според Сусана Тимон, директорка на оддел во Институтот, целта е да се подобри познавањето на минералните ресурси и да се создадат услови за поголем интерес од рударските компании, како и за можна експлоатација таму каде што тоа е оправдано.

Шпанскиот пример ја отвора темата за тоа колку е важно систематското истражување на минералното богатство и во Македонија. Земјата располага со рударски потенцијал, но за негово целосно вреднување се неопходни детални геолошки анализи, сигурни податоци и долгорочна стратегија.

Годинава, на Геолошкиот завод на Македонија му е доверена задача во период од две години да ги анализира потенцијалите за екстракција и рециклирање на критични метали и минерали. Активноста треба да се реализира во соработка со Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, со поддршка на рударската индустрија.

Резултатите треба да овозможат подобро поврзување на домашните минерални ресурси со потребите на Европската Унија за критични суровини. Таквата анализа би можела да биде основа за поефикасно искористување на ресурсите и за иден развој на рударството.

Европската Унија, во меѓувреме, настојува до 2030 година да обезбеди капацитети за ископ на најмалку 10 отсто од сопствената годишна потрошувачка на стратешки суровини, со цел да ја намали зависноста од увоз.

Во Македонија во моментов се спроведуваат детални геолошки истражувања за антимон во околината на Крива Паланка. Меѓу најзначајните проекти за бакар се издвојува наоѓалиштето „Иловица-Штука“, кое во анализи на стручњаци е оценето како голем потенцијал за нов рударски проект.

Истражувањата на бакарот на оваа локација започнале со дозволата за детални геолошки истражувања издадена во 2004 година. Според претходно објавените податоци, тестирањата покажале можност за искористување на 84 отсто од бакарот.

Во анализата на професори од Универзитетот во Штип, порфириското наоѓалиште „Иловица-Штука“ беше посочено како најголем потенцијал за гринфилд рударски проект. Во доставените податоци се наведуваат значителни рудни резерви и можност за годишно производство и извоз на повеќе од 10.000 тони бакар во период од околу две децении.

Развојот на ваквите проекти, сепак, зависи од геолошките и економските процени, регулаторните постапки, инвестициите и исполнувањето на еколошките услови.

Паралелно со истражувачката програма, шпанскиот регион Андалузија се обидува да привлече нови инвестиции во рударството преку забрзување на постапките за издавање дозволи и отворање можности за истражување на стотици локации на кои им истекле концесиите за експлоатација на минерални суровини.

Андалузија учествува со околу 90 отсто во вредноста на ископот на метали во Шпанија и е меѓу водечките рударски региони во Европската Унија. Шпанија е втор најголем производител на бакар во ЕУ, веднаш зад Полска.

Еден од примерите за забрзување на административните постапки е компанијата „Аталаја мајнинг“. Според Хесус Портиљо Гарсија-Пинтос, генерален директор за одржливо рударство и наука за суровини во Андалузија, постапката за издавање дозволи за нов рудник била завршена за само 27 месеци.

„Знаеме дека 27 месеци во рударскиот сектор се рамни на сон“, изјави тој, нагласувајќи ја важноста на поефикасните административни процедури за привлекување инвестиции.

Побрзото издавање дозволи, заедно со јавното финансирање, треба да придонесе минералното богатство да се претвори во поширока индустриска база, во време кога Европа бара начини да ја намали зависноста од увоз на суровини.

Шпанската програма предвидува и подобро искористување на веќе собраните геолошки и геохемиски податоци. Според Тимон, постарите истражувања често опфаќале помал број метали од оние што денес се од интерес за научниците и индустријата.

Новите анализи треба да ги пополнат тие празнини и да овозможат податоците да се користат за посигурни процени на минералниот потенцијал.

Целта не е само објавување стари извештаи, туку создавање база со аналитички податоци и информации за нивниот квалитет, која ќе биде практично употреблива за идните истражувања и инвестиции.

Шпанските власти сакаат резултатите да продолжат да се користат и по завршувањето на петгодишната програма, со што геолошките истражувања би станале дел од долгорочната државна политика.

За Македонија, ваквиот пристап е значаен пример за тоа како систематското истражување, модерните технологии и поврзувањето на геолошките податоци со европските потреби можат да помогнат во подобро планирање на рударскиот сектор и управувањето со минералните ресурси.