ТРАМП ГИ СКРАТИ ВОЕНИТЕ ВЕЖБИ СО ЈУЖНА КОРЕЈА Сеул во страв, Северна Кореја не попушта

Годишната воена вежба меѓу САД и Јужна Кореја „Штитот на слободата Улчи“ ненадејно заврши во петокот, иако беше реализирана само половина од планираната програма. Во вежбата учествуваа околу 18.000 јужнокорејски војници, како и сили од уште 11 сојузнички земји. Одлуката дојде само неколку дена откако американскиот претседател Доналд Трамп објави дека му наредил на Пентагон значително да го намали обемот на воените вежби. Трамп ги оцени како „несоодветни и непријателски“ кон Северна Кореја и како премногу скапи за САД.

Потегот ги изненади сојузниците на Вашингтон. Јужнокорејскиот министер за надворешни работи Чо Хјун се обиде да ја претстави одлуката како заеднички договор, но призна дека јужнокорејските власти однапред не биле информирани за намерата на Трамп. Ваквиот развој предизвикува загриженост не само во Сеул, туку и во други земји од регионот, особено во Јапонија и Тајван, кои во голема мера се потпираат на американските безбедносни гаранции.

Растресена доверба во Вашингтон

За Јужна Кореја, заедничките воени вежби со САД се еден од темелите на сојузот и важен показател дека Вашингтон останува посветен на одбраната на земјата од Северна Кореја. Иако Сеул и претходно се согласувал на намалување или суспендирање на вежбите со цел да се поттикне Пјонгјанг на преговори, едностраните потези на Трамп повторно ја отворија дилемата за сигурноста на американската поддршка.

Во Јужна Кореја постојат стравувања дека намалувањето на вежбите може да биде само прв чекор и дека Вашингтон би можел да размислува и за намалување на бројот на американските војници во земјата. Во Јужна Кореја се стационирани околу 27.000 американски војници. Дополнителна загриженост предизвикува можноста Вашингтон да ја промени својата политика кон Северна Кореја без претходни консултации со Сеул, вклучително и во однос на нејзината нуклеарна програма.

Двете Кореи формално сè уште се во воена состојба, бидејќи Корејската војна заврши со примирје, а не со мировен договор. И покрај обидите за дипломатско приближување, тензиите меѓу Пјонгјанг и Сеул остануваат високи. Само неколку дена пред почетокот на вежбата, Северна Кореја лансираше балистички ракети кон Јапонското Море, а дополнителни ракети беа истрелани во четвртокот. Пјонгјанг истовремено повтори дека го задржува правото да употреби нуклеарно оружје доколку смета дека е загрозен.

Безбедноста и трговијата се испреплетуваат

Проблем за Сеул е и тоа што администрацијата на Трамп безбедносните прашања сè почесто ги поврзува со трговските односи. Американскиот претседател е незадоволен што Јужна Кореја не се приклучи на американските акции против Иран, но и од нејзиниот трговски однос со САД. Вашингтон смета дека Сеул не издвојува доволно средства за присуството на американските сили и дека доцни со реализацијата на ветените инвестиции од 350 милијарди долари.

Поради тоа, во Јужна Кореја повторно се засилуваат повиците за намалување на зависноста од САД. Чеонг Сеонг-чанг, потпретседател на Институтот Сеџонг, смета дека Сеул треба да го зачува сојузот со Вашингтон, но паралелно да развива сопствено нуклеарно одвраќање.

Иако идејата за сопствено нуклеарно оружје има значителна поддршка во јужнокорејската јавност, владата досега се спротивставуваше на таквата опција, оценувајќи дека таа би можела да го наруши сојузот со САД и поширокиот систем на безбедносни партнерства.

Сеул се обидува да ја претвори кризата во можност

Јужнокорејскиот претседател Ли Џе-мјунг се обиде да ја искористи одлуката на Трамп за да ги подобри односите со Вашингтон и Северна Кореја. Тој на платформата X ја поздрави одлуката на американскиот претседател, нарекувајќи ја храбар чекор насочен кон постигнување мир. Ли истовремено вети зголемување на издвојувањата за одбрана и порача дека Јужна Кореја треба да преземе поголема одговорност за сопствената безбедност.

Сеул веќе има искуство со ваквата политика на Трамп. За време на неговиот прв мандат, американскиот претседател по првата средба со Ким Џонг Ун во 2018 година неочекувано најави прекин на дел од заедничките воени вежби. Втората средба меѓу Трамп и Ким, во 2019 година, заврши без договор, откако Северна Кореја не прифати целосно да ги затвори своите нуклеарни постројки. Оттогаш не е постигнат значаен дипломатски пробив.

Во меѓувреме, односите меѓу двете Кореи дополнително се влошија. Пјонгјанг ја урна канцеларијата за меѓукорејска врска на својата територија, ги прекина комуникациските канали со Сеул и усвои уште поостра политика кон Југот.

Ким не покажува интерес за нови преговори

Трамп повторно тврди дека има добри односи со Ким Џонг Ун и најави можност за нова средба со севернокорејскиот лидер подоцна годинава. Ким Јо Џонг, влијателната сестра на севернокорејскиот лидер, меѓутоа, изјави дека не е запознаена со тврдењата дека Ким неодамна контактирал со Трамп. Таа истовремено повтори дека Пјонгјанг нема намера да се откаже од нуклеарното оружје, кое го смета за клучен фактор за безбедноста и рамнотежата во регионот.

Според неа, намалувањето на воените вежби меѓу САД и Јужна Кореја не претставува значајна промена во политиката на Пјонгјанг и не ја менува оценката дека тие имаат „непријателски и офанзивен“ карактер. Малку аналитичари очекуваат нов самит меѓу Трамп и Ким, особено поради продлабочувањето на односите на Северна Кореја со Русија и Кина.

Пјонгјанг во последните години значително ги зајакна своите воени капацитети. Земјата изврши шест нуклеарни тестови и разви ракети со долг дострел способни да го погодат американското копно. Северна Кореја дополнително се вклучи во војната во Украина, испраќајќи артилериски гранати, ракети и најмалку 13.000 војници во поддршка на Русија. И покрај значителните загуби, севернокорејските сили стекнаа директно борбено искуство, особено во операции со беспилотни летала.

За Сеул, затоа, намалувањето на американското воено присуство и заедничките вежби претставува сериозен безбедносен ризик. Како што оценуваат аналитичарите, во услови на сè посилна Северна Кореја, сојузот со САД за Јужна Кореја останува прашање од витално значење.

ТРАМП ПОПУШТА КОН КИМ Воените вежби со Јужна Кореја скратени по наредба од Вашингтон