ЕВРОПА ГИ БАРА ОВИЕ РАБОТНИЦИ Не се програмери, а за нив има стотици илјади слободни места

Вештачката интелигенција веќе со години го менува начинот на кој се гледа иднината на работата. Додека едни стравуваат дека автоматизацијата ќе укине цели професии, други очекуваат појава на нови занимања и поинаков начин на работа. Сепак, податоците за европскиот пазар на труд во 2026 година откриваат нешто што можеби не го очекувавме.

На Европа не ѝ недостигаат само програмери, експерти за вештачка интелигенција и дигитални професионалци. Напротив, огромна е потребата од техничари, квалификувани работници, возачи, машински оператори, здравствени работници и луѓе кои секојдневно ги одржуваат економијата и инфраструктурата во функција.

Според анализа на компанијата BestBrokers, базирана на податоци од Евростат и европската мрежа EURES, од април 2025 до март 2026 година работодавците во Европа објавиле повеќе од 10 милиони слободни работни места.

Истовремено, голем број европски земји се соочуваат со сериозен недостиг на работна сила, особено во професии за кои се потребни специфични и практични вештини.

Европа има работни места, но сè помалку луѓе што можат да ги пополнат

Европскиот пазар на труд и понатаму е релативно силен, но разликите меѓу земјите се огромни. Во 11 европски земји стапката на вработеност надминува 80 проценти. На врвот е Малта со 83,4 проценти, пред Холандија со 83,3 проценти и Чешка со 82,8 проценти. Просекот во Европската Унија изнесува 76,3 проценти.

На спротивниот крај е Турција со стапка на вработеност од 57,3 проценти, додека Северна Македонија, Италија и Романија се меѓу земјите со пониски стапки. Но, самата стапка на вработеност не ја покажува целата слика.

Според истражување на Eurofound, околу 18,8 проценти од работните места во ЕУ се сметаат за ранливи, односно комбинираат ниски приходи, несигурност и недостиг од одредени права на работното место. Затоа прашањето повеќе не е само колку луѓе работат, туку и какви работни места имаат.

Шпанија создава најмногу нови работни места

Податоците за периодот од првиот квартал на 2025 до првиот квартал на 2026 година покажуваат значителни разлики меѓу европските економии. Шпанија го зголемила бројот на вработени за околу 430.000 луѓе, повеќе од која било друга европска земја.

Следуваат Португалија со околу 82.000 нови вработени, Грција со 34.000, Хрватска со 16.000 и Кипар со 12.000. Само овие пет земји заедно добиле околу 574.000 нови вработени. Но, во исто време, дел од европските економии бележат пад.

Турција изгубила околу 392.000 вработени, Германија околу 32.000, Италија 24.000, а Словачка околу 25.000. Особено интересен е германскиот пример. Иако бројот на вработени се намалил, германските компании истовремено барале луѓе за повеќе од 2,4 милиони работни места. Токму тука се гледа еден од најголемите парадокси на европскиот пазар на труд: работни места има, но нема доволно луѓе што можат да ги пополнат.

Малите земји растат најбрзо

Кога растот се гледа процентуално, сликата е поинаква. Кипар го зголемил бројот на вработени за 2,52 проценти, а Малта за 2,22 проценти. Со тоа двете мали економии се меѓу лидерите во Европа според растот на вработеноста. И двете земји во голема мера се потпираат на странска работна сила, додека туризмот, угостителството, транспортот и трговијата продолжуваат да создаваат нови работни места.

На другиот крај се Унгарија со пад на вработеноста од 1,34 проценти и Турција со пад од 1,32 проценти. Намалување има и во Словенија, Словачка и Србија. Зад овие бројки се кријат добро познати проблеми: стареење на населението, иселување на работоспособното население и забавување на економскиот раст во одредени земји.

Недостигот на работна сила затоа сè повеќе се претвора во еден од најголемите економски предизвици за Европа.

Холандија бара милиони работници

Холандија има најголем број огласени слободни работни места – околу 2,83 милиони. Истовремено, земјата има стапка на вработеност од 83,3 проценти, една од највисоките во Европа. Германија и Холандија заедно бараат повеќе од 5,2 милиони работници, иако во двете земји бројот на вработени е намален во однос на претходната година.

Слична е ситуацијата и во други земји. Шведска објавила околу 285.000 слободни работни места, а бројот на вработени пораснал за само 32.000. Финска барала повеќе од 109.000 работници, иако бројот на вработени се намалил за околу 11.000. Белгија имала повеќе од 1,2 милиони огласи за работа, додека бројот на вработени се зголемил за само 21.000.

Кои работници навистина ѝ требаат на Европа?

Тука доаѓа најинтересниот дел. Ако се очекуваше дека на врвот ќе бидат програмерите, експертите за вештачка интелигенција и другите дигитални професионалци, бројките покажуваат нешто сосема поинакво.

Најбарани се техничките работници, со дури 731.953 слободни работни места.

На второ место се професионалните соработници во администрацијата и канцелариската работа со 630.033 огласи. Следуваат работниците во металопреработувачката и машинската индустрија со 596.701 работно место, операторите на машини и постројки со 522.808 и возачите и операторите на возила со 519.386 слободни позиции.

Само овие пет категории сочинуваат речиси три милиони слободни работни места. ИКТ секторот е зад нив, со околу 375.000 отворени позиции. Тоа не значи дека дигиталните професии не се барани. Напротив. Но, бројките покажуваат дека иднината на европскиот пазар на труд не е составена само од компјутери и вештачка интелигенција.

На економијата ѝ се потребни и луѓе кои произведуваат, поправаат, управуваат со машини, возат, одржуваат системи и се грижат за други луѓе.

Германија бара техничари, Финска ИТ експерти, а Скандинавија здравствени работници

Разликите меѓу европските земји се особено интересни. Техничките работници се најбарани во Германија, Франција, Австрија, Чешка и Романија. Само во Германија биле објавени 239.039 позиции за оваа група.

Финска, пак, е меѓу земјите со особено голема побарувачка за ИКТ експерти, со повеќе од 20.000 слободни работни места. Во Шведска, Швајцарија, Норвешка и Лихтенштајн особено се бараат здравствени професионалци. Причината е очигледна – населението старее, а здравствените системи се под сè поголем притисок.

Во Шпанија, Португалија, Малта, Данска, Словачка, Унгарија и Исланд, пак, услужните работници се меѓу најбараните, што ја покажува важноста на туризмот, угостителството и услужниот сектор. Недостигот се чувствува и во образованието. Во Полска, Бугарија и Естонија наставниците се меѓу најбараните професии, со повеќе од 18.900 отворени работни места во овие три земји.

Стареењето на наставниот кадар и намалениот број млади луѓе кои се определуваат за професијата создаваат проблем што може дополнително да се продлабочи.

Вештачката интелигенција нема да го замени човекот толку брзо

Најинтересниот заклучок од европските податоци за 2026 година е дека иднината на работата можеби ќе биде многу помалку драматична од сценаријата во кои вештачката интелигенција целосно го заменува човекот. AI несомнено ќе менува работни места. Автоматизацијата ќе ја намали потребата за одредени професии, а други целосно ќе се трансформираат.

Но, во исто време, Европа се соочува со огромен недостиг на луѓе во професии што е многу потешко едноставно да се автоматизираат – од медицински сестри и наставници, до техничари, возачи и квалификувани работници во индустријата. Затоа вистинското прашање за иднината можеби не е:

„Дали вештачката интелигенција ќе ме замени?“

Туку:

„Кои вештини ќе им бидат потребни на луѓето и машините за да работат заедно?“

Податоците засега даваат прилично јасен одговор. Европа не бара само луѓе кои знаат да користат вештачка интелигенција. Бара луѓе кои знаат да ја одржат економијата во функција. И можеби токму тоа е најголемото изненадување на 2026 година: во ерата на вештачката интелигенција, еден од највредните ресурси на Европа и понатаму е човекот.