КЛИМАТСКИ САМИТ ВО БРАЗИЛ Протести, нафтени интереси и нови ветувања

По три децении на глобалните климатски конференции, прашањето останува: Дали овие собири навистина носат промени или само создаваат дополнителен притисок во атмосферата? На COP30, која се одржува во Бразил, активистите за климатски промени дојдоа со чувство на разочараност, додека илјадници делегати пристигнуваат со авиони, а земјата се подготвува за нов нафтен бум.

На конференцијата, која започна во понеделникот, лидерите повикаа на зајакнување на соработката меѓу земјите од глобалниот Југ за подобрување на климатското управување. Бразилскиот претседател, Луис Инасио Лула да Силва, изрази надеж дека конференцијата нема да заврши со празни зборови, туку ќе се фокусира на реализација на климатските обврски. Тој предложи создавање на механизам во рамките на ОН за следење на исполнувањето на обврските и за разгледување на санкции за оние кои не ги исполнуваат.

Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, истакна дека COP30 мора да биде почеток на нова декада на акција и резултати, повикувајќи на план за мобилизација на 1.300 милијарди долари годишно за земјите во развој до 2035 година. Сепак, отсуството на високи американски функционери на конференцијата предизвика критики, а колумбискиот претседател, Густаво Петров, истакна дека САД, како најголеми историски загадувачи, треба да преземат одговорност.

Првпат на агендата на COP30 се наоѓа и прашањето за интегритетот на информациите, што е значаен чекор во борбата против климатските промени. Кина, која активно учествува во глобалната климатска акција, потпиша 55 меморандуми за соработка со 43 земји во развој, а на конференцијата ќе организира различни настани за теми поврзани со нискоуглеродни технологии.

Во меѓувреме, протестите од страна на староседелците укажаа на тензиите во однос на бразилската влада, која тврди дека конференцијата е отворена за гласовите на домородците. Стотици луѓе учествуваа во протестна шетња, а во исто време, над 1.600 лобисти од индустријата за fosилни горива добија пристап на самитот, што предизвика загриженост за влијанието на корпорациите во преговорите.

Организации на граѓанското општество веќе долго време бараат забрана за лобистите на климатските самити, а притисокот се зголемува по откритијата дека 90 компании, одговорни за 57% од глобалната нафта и гас, редовно испраќаат големи делегации на COP. И покрај ветувањата од богатите земји за финансиска помош, досега не е исплатен ниту еден долар од фондот за помош на земјите во развој.

Покрај тоа, од 1995 година, емисиите на стакленички гасови се зголемиле за повеќе од 60%, а планетата се загреала за 1,2 степени Целзиусови. Сепак, не може да се прогласи COP за целосен неуспех, бидејќи овие самити помогнаа да се направат обновливите извори на енергија поевтини и да се постави нето-нула како главна политика.