САД И ИРАН НА КАНТАР – Дали мировните преговори ќе спречат војна

Соединетите Американски Држави и регионалните медијатори размислуваат за можни мировни преговори со Иран веќе во четврток, но конечната одлука зависи од одговорот на Техеран. Истовремено, американските воени подготовки и сценаријата за понатамошна ескалација продолжуваат, дознава Аксиос од свои извори.

Американскиот претседател Доналд Трамп е заинтересиран за завршување на конфликтот, но ситуацијата е комплицирана поради иранската контрола врз Ормутскиот теснец. САД му презентирале на Израел план од 15 точки за завршување на војната, со тврдења дека Иран се согласил на клучни точки, иако конкретни докази за тоа нема.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изразил загриженост дека Трамп може да постигне договор кој нема да ги задоволи целите на Израел и ќе ја ограничи израелската слобода за воени акции против Иран.

Иран, од своја страна, негира постоење на преговори, но потврдува дека примил американски предлози. Некои извори во Техеран проценуваат дека Вашингтон намерно објавува информации за дипломатијата за да ги смири пазарите и да купи време за воени планови.

Медијатори се Пакистан, Египет и Турција, кои изјавиле дека се подготвени да организираат преговори доколку двете страни се согласат. Трамп јавно ја поддржа иницијативата, што покажува интерес на САД за одржување на самитот.

Во евентуални разговори би можеле да учествуваат потпретседателот Џеј Д. Венс и иранскиот претседател на Парламентот Мохамед Багер Калибаф, или пониско рангирани функционери, но сè уште не е јасно дали преговорите ќе се одржат.

САД разгледуваат и воени опции, вклучително распоредување на 82-та воздушно-десантна дивизија во регионот, што би отворило можност за копнени операции. Американскиот предлог на Иран вклучува откажување од залихите на високо збогатен ураниум, прифаќање на зголемени инспекции на ОН и ограничување на балистичките ракети и намалување на поддршката за регионалните сојузници.

Американскиот претставник Стив Виткоф потврдил дека Иран се согласил на одредени клучни точки, но не е јасно дали тоа е одобрено од иранското раководство. Израелските претставници остануваат скептични, предупредувајќи дека Трамп може да постигне делумен договор и да го одложи решавањето на критичните прашања.

Иран го блокирал Ормутскиот теснец, преку кој минува околу една петтина од светската нафта, и заканува дека ќе напаѓа бродови кои ќе се обидат да поминат. Трамп ги повика сојузниците за помош, но првично бил одбиен.

Претходно, на 13 март, Централната команда на САД изврши силно бомбардирање на островот Харг, главен терминал за извоз на иранска нафта, но енергетската инфраструктура не беше уништена. Трамп го одложи ултиматумот за напад на иранските енергетски капацитети и го поздрави напредокот во разговорите.

САД планираат да испратат дополнителни 3.000 војници на Блискиот Исток, дел од 82-та воздушно-десантна дивизија, што би можело да вклучува и падобранско распоредување во поддршка на американско-израелската кампања. Претседателот Трамп нагласува дека не сака американски војници на иранска територија, но тоа не е целосно исклучено.

Белата куќа посочува дека ситуацијата е флуидна: воените операции продолжуваат додека се истражуваат дипломатските опции. Конфликтот, според проценките, би можел да трае уште две до три недели, без оглед на евентуалниот почеток на преговорите.