КАМПОВИ ЗА МИГРАНТИ ВО ПУСТЕЦ – Чекор кон исчезнување на Македонците во Албанија

Усвојувањето на Националниот план за контингенција за мешани миграциски текови 2026-2028 од страна на Владата на Албанија предизвика силни реакции кај македонската заедница во Пустец – единствената општина во земјата со мнозинско македонско население. Планот предвидува отворање прифатни кампови за мигранти на три локации во општината, што локалното население го доживува како сериозна закана за својот демографски, културен и идентитетски опстанок.

Пустец не е само мала општина на брегот на Преспанското Езеро. Тој е живо сведоштво за вековното присуство на Македонците во Албанија и симбол на нивната борба за зачувување на јазикот, традицијата и духовната автентичност во услови на постојани политички и демографски притисоци. Со површина од околу 243 квадратни километри и население сведено на околу 1.880 жители, Пустец веќе се соочува со длабока демографска криза.

Токму затоа секоја државна интервенција во оваа општина има тежина што далеку ја надминува административната логика. Станува збор за опстанок на единствената компактна македонска заедница во Албанија.

Сместувањето стотици мигранти во толку мала заедница може за кратко време драстично да го наруши етничкиот баланс. Македонците ризикуваат да се почувствуваат како малцинство во сопствениот дом, што може да предизвика нов бран иселување и дополнително празнење на селата.

Последиците не би биле само статистички. Би се нарушило чувството на припадност, би се зголемил притисокот врз употребата на македонскиот јазик, а традициите и верските обичаи би се повлекле од јавниот простор во корист на административните и логистичките потреби на камповите.

„Оваа одлука е директен удар врз македонската заедница во Албанија. Пустец е единствената општина каде што Македонците се мнозинство, а со населување мигранти се загрозуваат етничкиот баланс и културната автентичност“, изјави Васил Стерјовски, лидер на Македонската алијанса за европска интеграција (МАЕИ).

Тој повика Владата на Албанија да ја поништи одлуката и да избере други локации, нагласувајќи дека во спротивно постои реален ризик „да се избрише единствената македонска општина во земјата“.

Сличен став изрази и македонското друштво „Илинден“-Тирана, кое предупреди дека поставувањето прифатни центри во Пустец претставува демографска интервенција со долгорочни и неповратни последици, вклучително и негативно влијание врз туризмот во регионот Преспа.

Во поширок контекст, ваквата политика се доживува како занемарување на малцинските права и опасен сигнал дека заштитата на културната разновидност не е приоритет. За држава што тежнее кон европска интеграција, тоа е сериозен тест на нејзината посветеност на европските стандарди за заштита на малцинствата.

Исчезнувањето или маргинализирањето на македонската заедница во Пустец не би било загуба само за Албанија, туку и за целиот регион. Со тоа би се изгубил еден мост меѓу културите, жива врска со историјата на Преспа и дел од богатата културна мапа на Балканот.

Пустец денес станува симбол на судирот меѓу глобалните миграциски предизвици и обврската за заштита на малите, автохтони заедници. Државните политики не смеат да се спроведуваат на штета на малцинствата, бидејќи исчезнувањето на една заедница не значи само губење бројки, туку губење јазик, песни, легенди, обичаи и цела духовна вселена.

„Не сме против државните политики за миграција, но тие не смеат да се спроведуваат на штета на малцинствата. Пустец е наш дом, наш идентитет и наш симбол. Ако го изгубиме, ќе изгубиме дел од нашата душа“, порачува Стерјовски.