ГОЛЕМА АМЕРИКАНСКА ВОЕНА СИЛА ПРЕД ИРАН – Војници и ракети „Томахавк“ во Заливот

Ударна група носачи на авиони на САД донесе околу 5.000 дополнителни војници и три разорувачи вооружени со ракети „Томахавк“ и противвоздушна муниција во Блискиот Исток, што претставува една од најголемите американски воени концентрации во регионот во последните години.

Американскиот носач на авиони „Абрахам Линколн“, кој во понеделникот влезе во водите на Блискиот Исток заедно со три разорувачи со наведувани ракети, е дел од, како што ја нарекува американскиот претседател Доналд Трамп, „прекрасната армада“ насочена кон Иран, објави „Фајненшл тајмс“ (FT). Весникот оценува дека ова е најзначајното распоредување на американски воени капацитети во регионот откако бомбардерите Б-2 фрлија повеќе од 13.600 килограми бомби врз три ирански нуклеарни објекти во јуни минатата година.

Во Вашингтон и во регионот сè почесто се шпекулира дека САД би можеле да воведат поморска блокада на иранскиот извоз на нафта, по моделот што претходно беше применет кон Венецуела. Според FT, американската морнарица веќе преместила два разорувачи „во близина“ на Ормутскиот теснец – стратешки воден пат низ кој минува околу една третина од светската морска трговија со нафта.

Неименуван американски функционер изјавил дека силите распоредени во регионот се способни да го нарушат комерцијалниот сообраќај во Персискиот Залив, но предупредил дека таков чекор носи сериозни ризици. Во тесен простор како Ормутскиот теснец, времето за реакција на закани од ракети, беспилотни летала или мали чамци е значително пократко, што го зголемува ризикот од погрешна проценка и ненамерна ескалација.

Раководителот на геополитиката во консултантската компанија „Енерџи Аспект“, Ричард Бронц, оценува дека секоја директна американска акција би го зголемила ризикот Иран да се закани или да се обиде да го наруши сообраќајот низ Ормутскиот теснец, нагласувајќи дека одлуката за таков чекор не е едноставна.

FT потсетува дека Иран со години се заканува со затворање на теснецот и со блокирање на извозот на нафта од други земји во регионот доколку биде воведена блокада против Техеран. Како пример се наведува 2019 година, кога ирански посредници ја нападнаа енергетската инфраструктура на Саудиска Арабија, што доведе до прекин на извозот на нафта од кралството со недели.

Подолготрајно нарушување на снабдувањето со нафта и гас од Заливот би можело да предизвика остар скок на глобалните цени на енергијата, а Иран би можел да се обиде и да го минира Ормутскиот теснец.

Поранешниот функционер за специјални операции на Пентагон, Сет Џонс, смета дека САД се подготвуваат да употребат воена сила и офанзивно и дефанзивно, но додава дека сè уште не е јасно кои се крајните цели на таквата стратегија.

Според проценките, САД веќе имаат меѓу 30.000 и 40.000 војници распоредени во регионот, со пет командни единици, околу 70 авиони, пет воени бродови и системи за воздушна одбрана. На носачот „Абрахам Линколн“ е сместено целосното воздушно крило со десетици авиони и хеликоптери, вклучувајќи ловци Ф-18 и Ф-35, како и авиони за електронско војување ЕА-18 „Гроулер“.

Во последните денови, САД испратија и дополнителни борбени авиони Ф-15, како и системи за воздушна одбрана THAAD и Patriot, за заштита на американските трупи и партнерските сили од можен ирански одговор. Дополнително, во регионот се преместени и авиони за полнење гориво и воен транспорт.

Иако сегашното зголемување на силите потсетува на распоредувањето што му претходеше на бомбардирањето во јуни, тоа е во помал обем. Сепак, поранешни американски функционери предупредуваат дека евентуален судир со Иран би бил значително посложен, особено доколку целта е промена на режимот во Техеран.

Осумте постојани американски бази и уште 11 други локации во Блискиот Исток се сметаат за ранливи на иранска одмазда. Меѓу потенцијалните цели е и седиштето на Централната команда на САД (Centcom) во воздухопловната база Ал Удеид во Катар, каде се распоредени околу 10.000 американски војници.