НАСА БРЗА КОН МЕСЕЧИНАТА Човекот би можел да се врати на нејзината површина до 2028 година, а потоа почнува изградбата на база

НАСА ги забрзува плановите за враќање на астронаутите на Месечината и изградба на лунарна база, во обид САД да ја задржат предноста во новата вселенска трка со Кина, објавува Асошиејтед прес (АП). Администраторот на НАСА, Џаред Исакман, изјави дека мисијата „Артемис III“ сè уште е планирана за следното лето, додека првото слетување на астронаути на Месечината во рамките на програмата „Артемис“ се планира за 2028 година, со мисијата „Артемис IV“.

Плановите предвидуваат постепено тестирање на вселенските летала, системите за спојување и технологиите неопходни за безбедно враќање на луѓето на површината на Месечината.

Исакман предупреди дека натпреварувањето со Кина за враќање на луѓето на Месечината ќе биде многу понеизвесно отколку што би требало да биде, поради бавниот напредок во претходните години. Затоа, според него, НАСА мора да ги намали бирократските пречки, да ги забрза одлуките и да ја подобри координацијата со приватните компании што ги развиваат клучните технологии.

„Станува збор за нашата сопствена историја. Тоа е прирачник што оваа агенција го знае многу добро, истиот што нè доведе од слетувањето на Аполо 7 до Аполо 11 за само девет месеци“, изјави Исакман на прес-конференција во Вселенскиот центар Кенеди.

Во периодот од 1968 до 1972 година, 24 астронаути патувале до Месечината, а 12 од нив стапнале на нејзината површина во рамките на програмата „Аполо“. Сега НАСА сака да го повтори историскиот успех, но со амбиција да воспостави долгорочно човечко присуство на Месечината.

Иако се смета за клучен чекор кон враќањето на луѓето на Месечината, мисијата „Артемис III“ нема да вклучува слетување на нејзината површина според планот опишан во извештајот. Наместо тоа, четворица астронаути ќе поминат околу две недели во орбитата околу Земјата, тестирајќи ги постапките за спојување со лунарните летала за слетување.

Планот предвидува капсулата „Орион“ да се поврзе со вселенско летало на „Блу Ориџин“, компанијата на Џеф Безос, а потоа и со летало на „СпејсИкс“, компанијата на Илон Маск. Мисијата треба да помогне во проверката на технологиите и оперативните процедури што ќе бидат неопходни за идното слетување на астронаутите. Според планот опишан од АП, реализацијата ќе бара повеќе лансирања во краток временски интервал од Кејп Канаверал.

Едно од најважните прашања е која приватна компанија ќе го обезбеди леталото за слетување во мисијата „Артемис IV“. НАСА соработува со „СпејсИкс“ и „Блу Ориџин“ во развојот на системите за слетување, но конечната одлука за тоа кој систем ќе биде употребен за конкретната мисија сè уште не е донесена.

Исакман изјави дека агенцијата ќе почека што е можно подолго пред да одлучи која компанија ќе го обезбеди леталото за слетување. Овој избор е од суштинско значење за распоредот на мисиите, бидејќи развојот и тестирањето на леталата се меѓу најсложените делови од програмата „Артемис“.

Долгорочната цел на американската вселенска агенција е воспоставување база во близина на јужниот пол на Месечината, регион што се разликува од местата на кои слетуваа астронаутите во програмата „Аполо“. Планот предвидува серија роботски мисии што треба да подготват терен за идните човечки експедиции.

Тие ќе вклучуваат лендери, ровери и орбитатори, кои ќе спроведуваат научни истражувања, ќе ја испитуваат површината и ќе тестираат технологии потребни за подолг престој. Според извештајот, следните роботски мисии треба да помогнат во подготовката на инфраструктурата, а лунарен ровер би можел да ги чека астронаутите кога ќе пристигнат. Целта е постепено да се создадат услови за подолготрајно човечко присуство, наместо само кратки посети како во ерата на „Аполо“.

За првите мисии на површината на Месечината се планира употреба на полесни и поедноставни одела од оние што се развиваат за подолги престои. Компанијата „Аксиом Спејс“ работи на нова генерација вселенски одела, а нивното тестирање на Меѓународната вселенска станица е планирано за следната година, според доставениот извештај.

Оделата се меѓу клучните технологии за безбедно движење на астронаутите, заштита од екстремните услови и извршување научни задачи на површината. Без нив, долгорочните планови за истражување на Месечината не би можеле да се реализираат.

Американскиот астронаут Френк Рубио, поврзан со програмата „Артемис III“, ја опиша мисијата како исклучително амбициозна, но изрази доверба во способноста на САД да ги исполнат поставените цели.

„Ова е неверојатно амбициозно. Едно нешто во кое отсекогаш верував и учев: не се обложувајте против Америка“, изјави Рубио за АП.

Успехот на програмата ќе зависи од повеќе фактори: техничката подготвеност на леталата, безбедноста на астронаутите, координацијата со приватните компании и исполнувањето на планираните рокови. Ако плановите се реализираат, 2028 година би можела да го означи враќањето на американските астронаути на Месечината по повеќе од половина век, а роботските мисии што претходат на слетувањето би биле првите чекори кон идната лунарна база.