48 ЧАСА ДО МИР ИЛИ ВОЈНА Техеран и Вашингтон пред потпис

САД и Иран, според дипломатски извори, се наводно на чекор до постигнување меморандум за разбирање кој би можел да донесе значително намалување на тензиите и потенцијално запирање на тековните вооружени судири што ескалираа од 28 февруари годинава.

Во Вашингтон се зголемуваат очекувањата за можен дипломатски пробив, откако американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека преговорите влегле во клучна фаза и дека во последните 48 часа е постигнат значителен напредок. Тој додаде дека јавноста наскоро може да очекува важни соопштенија во врска со решавање на кризата. Според неговите зборови, САД активно работат на градење меѓународен консензус, додека претседателот Доналд Трамп порача дека најголем дел од текстот на договорот веќе е усогласен.

Според информации што се појавија во дипломатски кругови и беа пренесени од медиуми, нацрт-договорот предвидува воведување 60-дневно примирје како почетна рамка за пошироки преговори за траен мир. Во тој контекст се споменува и можност за олеснување на поморските ограничувања, како и отворање на клучни трговски рути, вклучително и Хормутскиот теснец, во замена за дипломатски и безбедносни отстапки.

Сепак, едно од најспорните прашања останува иранската нуклеарна програма. Израелските власти, според извештаи, инсистираат на целосно демонтирање на нуклеарните капацитети на Иран, додека Техеран јасно порачува дека неговите залихи на збогатен ураниум нема да бидат изнесени од земјата. Овие разлики се сметаат за главна пречка за финализирање на договорот.

Во меѓувреме, Израел изразува загриженост дека можниот договор би можел да доведе до предвремени отстапки, особено во однос на безбедносните ризици од Иран. Американската страна, пак, се обидува да ги увери своите сојузници дека ќе продолжи да ги поддржува нивните безбедносни интереси и слобода на дејствување против закани во регионот.

И покрај дипломатските најави, ситуацијата на терен останува нестабилна. Извештаи за нови судири и воздушни напади во делови од Либан и Газа укажуваат дека кревкото примирје постојано се нарушува, а насилството не е целосно запрено ниту на море, каде што продолжуваат тензии околу контролата на стратешките поморски рути.

Во вакви услови, Блискиот Исток останува на чувствителна пресвртница. Додека се чекаат конечните детали од можниот договор, неизвесно останува дали дипломатските напори ќе доведат до долгорочна стабилизација или регионот повторно ќе се соочи со нова ескалација на конфликтите.