ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛЕГЕНЦИЈА ОД КОНЦЕПТ ДО ПРИМЕНА – Станува задолжителна во хрватското образование

Од учебната 2026/2027 година, наставната програма „Вештачка интелигенција: од концепт до примена“ ќе се спроведува во сите паралелки на средните училишта низ Хрватска. Министерството за наука, образование и млади ја проширува програмата, која веќе вклучува 5.455 ученици во основни и средни училишта.

Според податоците на Министерството за образование, наставната програма се спроведува во 147 основни и 93 средни училишта. Во основното училиште, програмата е воннаставна активност за ученици од 5-то до 8-мо одделение, додека во средното училиште е изборен предмет за 2-ро и 3-то одделение.

Програмата е развиена од работна група составена од наставници, педагози, експерти по компјутерски науки, претставници од стопанството и CARNET, во соработка со партнерите на проектот. Моментално се ревидира врз основа на резултатите од акционото истражување спроведено во учебната 2024/2025 година, а прилагодувањата опфаќаат цели, резултати од учењето, содржина и методи на наставата.

Во моментов, програмата најчесто ја предаваат професори по информатика, математика и стручни предмети, за кои се достапни дополнителни обуки и вебинари „Наставници за наставници“.

Хрватското здружение за вештачка интелигенција (CroAI) ја поздравува воведувањето на предметот, истакнувајќи дека ВИ веќе не е само технолошки ентузијазам, туку станува дел од речиси секоја област и од медицина и право до креативни индустрии и земјоделство. Извршната директорка на CroAI, Лорена Бариќ, нагласува дека основното ниво на писменост за ВИ разбирање на тоа што е ВИ, како се користат податоците, како алгоритмите донесуваат одлуки и кои се етичките граници на технологијата треба да стане дел од општата култура на модерното образование.

Според неа, клучниот предизвик не е содржината на курсот, туку квалитетот на неговата имплементација, особено подготовката на наставниците.

„Вештачката интелигенција не е само програмирање; таа вклучува етика, социјални ефекти, логичко размислување и креативни примени и акцентот е на интердисциплинарноста.“

Бариќ додава дека добро обучен наставник може да влијае на десетици ученици годишно и да ја охрабри целата училишна заедница да се движи кон дигитална и вештачка писменост. Таа исто така предупредува дека сите ученици треба да имаат еднакви можности, без разлика на опремата на училиштето или местото на живеење.

„Неопходно е наставната програма да остане флексибилна и релевантна, бидејќи технологијата се менува побрзо отколку што плановите можат да се прилагодат,“ додава Бариќ.

Таа ги истакнува развојот на критичкото и аналитичкото размислување, поттикнувањето на интердисциплинарноста и зајакнувањето на конкурентноста на младите на пазарот на трудот како главни придобивки од воведувањето на наставната програма.

Потенцијален недостаток е можната нееднаква имплементација меѓу училиштата. Фрагментираниот пристап и различните нивоа на поддршка и опрема може да создадат „јаз во вештачката интелигенција“, кој може да се надмине само со координирана акција на државата, образовните институции, приватниот сектор и здруженијата.