8 АПРИЛ – Денот кога светот се сеќава на Ромите и нивните борби

Денешниот Меѓународниот ден на Ромите, кој се одбележува на 8 април, е важен глобален датум посветен на ромската култура, историја и идентитет. Во 2026 година, одбележувањето повторно ја истакнува потребата од еднакви можности, борба против дискриминацијата и поголема социјална инклузија, како на меѓународно, така и на национално ниво, вклучително и во Северна Македонија.

Ромите се најголемата малцинска заедница во Европа, со околу 6 милиони кои живеат во Европската Унија и дополнителни 4 милиони во земјите од регионот на проширување, вклучувајќи ја Црна Гора, Србија, Северна Македонија, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Турција, Украина, Молдавија и Грузија. Според проценките на Светската ромска унија и Советот на Европа, во Украина живеат околу 400.000 Роми. За жал, ромската заедница долго време се соочува со социјална исклученост, дискриминација и маргинализација. Во ЕУ, 80% од Ромите се изложени на ризик од сиромаштија, што е значително повисоко во споредба со просечните 17% за останатите граѓани.

Овој ден бил официјално прогласен во 1990 година во Сероцк, Полска, по време на четвртиот Светски ромски конгрес на Меѓународната ромска унија. Првиот поголем меѓународен состанок на ромски претставници се одржал во Чесфилд, крај Лондон, од 7 до 12 април 1971 година. На тој конгрес биле донесени значајни одлуки: избор на ромската химна „Ѓелем, ѓелем“ („Одев, одев“) и усвојување на знамето сино-зелено со црвена точка во средината, кое симболизира напредок, движење и историјската миграција на ромскиот народ.